غزل ۴۰۹: ای خونبهای نافه چین خاک راه تو

ای خونبهای نافه چین خاک راه تو
خورشید سایه‌پرور طرف کلاه تو

نرگس کرشمه می‌برد از حد برون خرام
ای من فدای شیوه چشم سیاه تو

خونم بخور که هیچ ملک با چنان جمال
از دل نیایدش که نویسد گناه تو

آرام و خواب خلق جهان را سبب تویی
زان شد کنار دیده و دل تکیه‌گاه تو

با هر ستاره‌ای سر و کار است هر شبم
از حسرت فروغ رخ همچو ماه تو

یاران همنشین همه از هم جدا شدند
ماییم و آستانه دولت پناه تو

حافظ طمع مبر ز عنایت که عاقبت
آتش زند به خرمن غم دود آه تو

معنی ابیات

  1. ای خونبهای نافه چین خاک راه تو / خورشید سایه‌پرور طرف کلاه تو

    ای که خاکِ راهِ تو خون‌بهای نافهٔ چین است، و خورشید در سایهٔ گوشهٔ کلاهِ تو پرورده می‌شود.

  2. نرگس کرشمه می‌برد از حد برون خرام / ای من فدای شیوه چشم سیاه تو

    نرگس کرشمه را از حد بیرون می‌برد؛ بخرام؛ ای من فدای شیوهٔ چشمِ سیاهِ تو.

  3. خونم بخور که هیچ ملک با چنان جمال / از دل نیایدش که نویسد گناه تو

    خونم را بخور، که هیچ فرشته‌ای با چنان زیبایی‌ای دلش نمی‌آید گناهِ تو را بنویسد.

  4. آرام و خواب خلق جهان را سبب تویی / زان شد کنار دیده و دل تکیه‌گاه تو

    تو سببِ آرام و خوابِ مردمِ جهانی؛ از این رو کنارِ چشم و دل تکیه‌گاهِ تو شد.

  5. با هر ستاره‌ای سر و کار است هر شبم / از حسرت فروغ رخ همچو ماه تو

    هر شب از حسرتِ فروغِ رخسارِ ماه‌مانندت با هر ستاره‌ای سر و کار دارم.

  6. یاران همنشین همه از هم جدا شدند / ماییم و آستانه دولت پناه تو

    یارانِ همنشین همه از هم جدا شدند؛ ماییم و آستانِ دولت‌پناهِ تو.

  7. حافظ طمع مبر ز عنایت که عاقبت / آتش زند به خرمن غم دود آه تو

    حافظ، از عنایت طمع مبُر، که سرانجام دودِ آهِ تو آتش در خرمنِ غم می‌زند.

تعبیر فال

دل شما نزد کسی است که از هر عیبی در چشم شما پاک است. شب‌ها از دوری او بیدارید. یاران قدیم پراکنده شده‌اند و تنها یک پناه برایتان مانده است؛ همان را نگه دارید. از لطف و گشایش نومید نشوید. آه و دعای شما سرانجام غم را از میان می‌برد.

درباره این غزل

غزلی با ردیفِ «تو» در ستایشِ یار. بیتِ ششم، «یارانِ همنشین همه از هم جدا شدند / ماییم و آستانهٔ دولت‌پناهِ تو»، تصویری از تنهاییِ پس از پراکندگیِ یاران است، و بیتِ پایانی نویدِ امید: آهِ دل سرانجام غم را می‌سوزاند.

موضوع‌ها: فراق و دلتنگی · زیبایی · زندگی و روزگار

بشنوید: با صدای فریدون فرح‌اندوز

غزل‌های مرتبط

دیوان را بگشا