غزل ۴۱۰: ای قبای پادشاهی، راست بر بالای تو

ای قبای پادشاهی، راست بر بالای تو
زینت تاج و نگین از گوهر والای تو

آفتاب فتح را هر دم طلوعی می‌دهد
از کلاه خسروی رخسار مه‌سیمای تو

جلوه‌گاه طایر اقبال باشد هر کجا
سایه‌ اندازد همای چتر گردون‌سای تو

از رسوم شرع و حکمت با هزاران اختلاف
نکته‌ای هرگز نشد فوت از دل دانای تو

آب حیوانش ز منقار بلاغت می‌چکد
طوطی خوش‌لهجه یعنی کلک شکرخای تو

گرچه خورشید فلک چشم و چراغ عالم است
روشنایی‌بخش چشم اوست خاک پای تو

آن چه اسکندر طلب کرد و ندادش روزگار
جرعه‌ای بود از زلال جام جان‌افزای تو

عرض حاجت در حریم حضرتت محتاج نیست
راز کس مخفی نماند با فروغ رای تو

خسروا ! پیرانه‌سر، حافظ جوانی می‌کند
بر امید عفو جان‌بخش گنه‌فرسای تو

معنی ابیات

  1. ای قبای پادشاهی، راست بر بالای تو / زینت تاج و نگین از گوهر والای تو

    ای کسی که قبای پادشاهی راست بر قامتِ تو برازنده است، و زینتِ تاج و نگین از گوهرِ والای توست.

  2. آفتاب فتح را هر دم طلوعی می‌دهد / از کلاه خسروی رخسار مه‌سیمای تو

    چهرهٔ ماه‌گونِ تو از زیرِ کلاهِ شاهی، هر دم خورشیدِ پیروزی را طلوعی تازه می‌بخشد.

  3. جلوه‌گاه طایر اقبال باشد هر کجا / سایه‌ اندازد همای چتر گردون‌سای تو

    هر کجا همای چترِ آسمان‌سای تو سایه بیندازد، جلوه‌گاهِ پرندهٔ اقبال است.

  4. از رسوم شرع و حکمت با هزاران اختلاف / نکته‌ای هرگز نشد فوت از دل دانای تو

    با هزاران اختلاف در رسومِ شریعت و حکمت، هرگز نکته‌ای از دلِ دانای تو فوت نشد.

  5. آب حیوانش ز منقار بلاغت می‌چکد / طوطی خوش‌لهجه یعنی کلک شکرخای تو

    از منقارِ سخنوریِ آن طوطیِ خوش‌لهجه، یعنی قلمِ شکرافشانِ تو، آبِ حیات می‌چکد.

  6. گرچه خورشید فلک چشم و چراغ عالم است / روشنایی‌بخش چشم اوست خاک پای تو

    هرچند خورشیدِ آسمان چشم و چراغِ جهان است، خاکِ پای توست که چشمِ او را روشنی می‌بخشد.

  7. آن چه اسکندر طلب کرد و ندادش روزگار / جرعه‌ای بود از زلال جام جان‌افزای تو

    آنچه اسکندر جست و روزگار به او نداد، جرعه‌ای از آبِ زلالِ جامِ جان‌افزای تو بود.

  8. عرض حاجت در حریم حضرتت محتاج نیست / راز کس مخفی نماند با فروغ رای تو

    در حریمِ حضرتِ تو نیازی به گفتنِ حاجت نیست؛ با فروغِ اندیشهٔ تو رازِ هیچ کس پنهان نمی‌ماند.

  9. خسروا ! پیرانه‌سر، حافظ جوانی می‌کند / بر امید عفو جان‌بخش گنه‌فرسای تو

    ای پادشاه، حافظ در پیری جوانی می‌کند، به امیدِ بخششِ جان‌بخش و گناه‌زدای تو.

تعبیر فال

کار شما با شخصی توانا و دانا است که از حال شما آگاه است و نیازی به توضیح بسیار ندارید. زیر سایهٔ چنین پشتیبانی بخت به شما رو می‌کند. اگر خطایی کرده‌اید، به بخشش او امیدوار باشید و فروتنانه پوزش بخواهید. با وجود سن یا دیرشدن کار، هنوز می‌توانید با شور و امید پیش بروید.

درباره این غزل

غزلی در ستایشِ پادشاهی دانا و سخندان، که شارحان دربارهٔ اینکه کدام فرمانروای روزگارِ حافظ مقصود است هم‌داستان نیستند. بیتِ هفتم به داستانِ اسکندر و جست‌وجوی آبِ حیات اشاره دارد، و بیتِ پایانی، «پیرانه‌سر حافظ جوانی می‌کند»، از دورهٔ پیریِ شاعر خبر می‌دهد.

موضوع‌ها: امید و مژده · کامیابی و کار · زندگی و روزگار

بشنوید: با صدای فریدون فرح‌اندوز

غزل‌های مرتبط

دیوان را بگشا