غزل ۲۵۵: یوسف گمگشته بازآید به کنعان، غم مخور
یوسف گمگشته بازآید به کنعان، غم مخور
کلبهٔ احزان شود روزی گلستان، غم مخور
ای دل غمدیده، حالت به شود، دل بد مکن
وین سر شوریده باز آید به سامان غم مخور
گر بهار عمر باشد باز بر تخت چمن
چتر گل در سر کشی، ای مرغ خوشخوان غم مخور
دور گردون گر دو روزی بر مراد ما نرفت
دائما یکسان نباشد حال دوران غم مخور
هان مشو نومید چون واقف نهای از سر غیب
باشد اندر پرده بازیهای پنهان غم مخور
ای دل ار سیل فنا بنیاد هستی برکند
چون تو را نوح است کشتیبان، ز طوفان غم مخور
در بیابان گر به شوق کعبه خواهی زد قدم
سرزنشها گر کند خار مغیلان غم مخور
گرچه منزل بس خطرناک است و مقصد بس بعید
هیچ راهی نیست کآن را نیست پایان، غم مخور
حال ما در فرقت جانان و ابرام رقیب
جمله میداند خدای حالگردان غم مخور
حافظا در کنج فقر و خلوت شبهای تار
تا بود وردت دعا و درس قرآن غم مخور
معنی ابیات
یوسف گمگشته بازآید به کنعان، غم مخور / کلبهٔ احزان شود روزی گلستان، غم مخور
یوسفِ گمشده به کنعان بازمیگردد، غم مخور؛ کلبهٔ اندوه روزی گلستان میشود، غم مخور.
ای دل غمدیده، حالت به شود، دل بد مکن / وین سر شوریده باز آید به سامان غم مخور
ای دلِ غمدیده، حالت بهتر میشود، بدگمان مباش؛ این سرِ آشفته دوباره سامان میگیرد، غم مخور.
گر بهار عمر باشد باز بر تخت چمن / چتر گل در سر کشی، ای مرغ خوشخوان غم مخور
اگر عمر باقی باشد و بهار دوباره بر تختِ چمن بنشیند، ای پرندهٔ خوشآواز، باز چترِ گل بر سر میگیری، غم مخور.
دور گردون گر دو روزی بر مراد ما نرفت / دائما یکسان نباشد حال دوران غم مخور
اگر گردشِ روزگار دو روزی به خواستِ ما نچرخید، حالِ زمانه همیشه یکسان نمیماند، غم مخور.
هان مشو نومید چون واقف نهای از سر غیب / باشد اندر پرده بازیهای پنهان غم مخور
هان، ناامید مشو، چون از رازِ غیب آگاه نیستی؛ در پسِ پرده کارهای پنهانی در جریان است، غم مخور.
ای دل ار سیل فنا بنیاد هستی برکند / چون تو را نوح است کشتیبان، ز طوفان غم مخور
ای دل، اگر سیلِ نابودی بنیادِ هستی را از جا بکند، چون نوح کشتیبانِ توست، از طوفان غم مخور.
در بیابان گر به شوق کعبه خواهی زد قدم / سرزنشها گر کند خار مغیلان غم مخور
اگر به شوقِ کعبه در بیابان قدم بگذاری و خارهای مغیلان آزارت دهند، غم مخور.
گرچه منزل بس خطرناک است و مقصد بس بعید / هیچ راهی نیست کآن را نیست پایان، غم مخور
هرچند منزل بسیار پرخطر و مقصد بسیار دور است، هیچ راهی نیست که پایانی نداشته باشد، غم مخور.
حال ما در فرقت جانان و ابرام رقیب / جمله میداند خدای حالگردان غم مخور
حالِ ما در دوری از یار و آزارِ رقیب را خداوندِ دگرگونکنندهٔ حالها بهخوبی میداند، غم مخور.
حافظا در کنج فقر و خلوت شبهای تار / تا بود وردت دعا و درس قرآن غم مخور
ای حافظ، در گوشهٔ تهیدستی و تنهاییِ شبهای تار، تا دعا و خواندنِ قرآن همدمِ توست، غم مخور.
تعبیر فال
این از امیدبخشترین فالهای حافظ است: آنچه یا آنکه گم کردهاید بازمیگردد و خانهٔ غم شما گلستان میشود. روزگار همیشه بر یک حال نمیماند و در پس پرده کارهایی در جریان است که از آن بیخبرید. راه هرچند دراز و پرخطر باشد پایانی دارد. ناامید نشوید، دعا را رها نکنید و غم مخورید.
- نیت کلی: بسیار نیک؛ از امیدبخشترین فالهای دیوان.
- عشق: کسی یا چیزی که از دست رفته بازمیگردد؛ دلتان را بد نکنید.
- کار: اگر روزگار مدتی بر وفقِ مراد نبوده، این حال ماندنی نیست. راه دراز است، اما پایان دارد.
- سفر: مسافر سالم بازمیگردد و سفرِ دشوار به مقصد میرسد.
درباره این غزل
از امیدبخشترین و پرآوازهترین غزلهای حافظ، با ردیفِ «غم مخور» در همهٔ بیتها. مطلعِ آن به داستانِ یوسف و یعقوب اشاره دارد: «کلبهٔ احزان» خانهای است که یعقوب در دوریِ یوسف در آن میگریست. به همین سبب برای دلداری در روزهای سخت بسیار خوانده میشود.
موضوعها: امید و مژده · کامیابی و کار · پول و دارایی · آغاز دوباره · وصال · زندگی و روزگار
بشنوید: با صدای فریدون فرحاندوز