غزل ۲۵۴: دیگر ز شاخ سرو سهی بلبل صبور

دیگر ز شاخ سرو سهی بلبل صبور
گلبانگ زد که چشم بد از روی گل به دور

ای گل به شکر آن که تویی پادشاه حسن
با بلبلان بی‌دل شیدا مکن غرور

از دست غیبت تو شکایت نمی‌کنم
تا نیست غیبتی نبود لذت حضور

گر دیگران به عیش و طرب خرمند و شاد
ما را غم نگار بود مایهٔ سرور

زاهد اگر به حور و قصور است امیدوار
ما را شرابخانه قصور است و یار حور

می خور به بانگ چنگ و مخور غصه ور کسی
گوید تو را که باده مخور گو هوالغفور

حافظ شکایت از غم هجران چه می‌کنی؟
در هجر وصل باشد و در ظلمت است نور

معنی ابیات

  1. دیگر ز شاخ سرو سهی بلبل صبور / گلبانگ زد که چشم بد از روی گل به دور

    دیگر بار بلبلِ شکیبا از شاخهٔ سروِ راست بانگ زد که چشمِ بد از روی گل دور باد.

  2. ای گل به شکر آن که تویی پادشاه حسن / با بلبلان بی‌دل شیدا مکن غرور

    ای گل، به شکرانهٔ آنکه پادشاهِ زیبایی هستی، با بلبلانِ بی‌دلِ شیدا غرور مکن.

  3. از دست غیبت تو شکایت نمی‌کنم / تا نیست غیبتی نبود لذت حضور

    از دستِ دوریِ تو شکایت نمی‌کنم؛ تا دوری نباشد، لذتِ حضور نیست.

  4. گر دیگران به عیش و طرب خرمند و شاد / ما را غم نگار بود مایهٔ سرور

    اگر دیگران با عیش و شادی خرم‌اند، غمِ نگار برای ما مایهٔ شادی است.

  5. زاهد اگر به حور و قصور است امیدوار / ما را شرابخانه قصور است و یار حور

    اگر زاهد به حور و کاخ‌های بهشت امیدوار است، برای ما شراب‌خانه کاخ است و یار حور.

  6. می خور به بانگ چنگ و مخور غصه ور کسی / گوید تو را که باده مخور گو هوالغفور

    با بانگِ چنگ باده بنوش و غصه مخور؛ و اگر کسی به تو گفت باده مخور، بگو: او بخشاینده است.

  7. حافظ شکایت از غم هجران چه می‌کنی؟ / در هجر وصل باشد و در ظلمت است نور

    حافظ، از غمِ جدایی چه شکایت می‌کنی؟ در جدایی وصال است و در تاریکی نور.

تعبیر فال

فالی آرامش‌بخش است: از دوری گله نکنید، زیرا لذت دیدار به سبب همین دوری است. اگر در جایگاه برتری هستید، با دلدادگان خود فروتن باشید. شادی خود را در همان چیزی بیابید که دارید و به بخشش خدا امیدوار باشید. در دل جدایی وصل نهفته است و در تاریکی، روشنایی.

درباره این غزل

غزلی آرام و دلداری‌دهنده، که در بیتِ سوم نکته‌ای ژرف دارد: «تا نیست غیبتی نبود لذتِ حضور». بیتِ پایانی، «در هجر وصل باشد و در ظلمت است نور»، چکیدهٔ امیدِ حافظ است: درونِ هر جدایی نشانی از وصال نهفته است.

موضوع‌ها: فراق و دلتنگی · دعا و توکل · معنویت و عرفان · زیبایی · وصال

بشنوید: با صدای فریدون فرح‌اندوز

غزل‌های مرتبط

دیوان را بگشا