غزل ۲۰۶: پیش از اینت بیش از این اندیشهٔ عشاق بود

پیش از اینت بیش از این اندیشهٔ عشاق بود
مهرورزی تو با ما شهرهٔ آفاق بود

یاد باد آن صحبت شب‌ها که با نوشین لبان
بحث سر عشق و ذکر حلقهٔ عشاق بود

پیش از این کاین سقف سبز و طاق مینا برکشند
منظر چشم مرا ابروی جانان طاق بود

از دم صبح ازل تا آخر شام ابد
دوستی و مهر بر یک عهد و یک میثاق بود

سایهٔ معشوق اگر افتاد بر عاشق چه شد؟
ما به او محتاج بودیم او به ما مشتاق بود

حسن مه رویان مجلس گرچه دل می‌برد و دین
بحث ما در لطف طبع و خوبی اخلاق بود

بر در شاهم گدایی نکته‌ای در کار کرد
گفت بر هر خوان که بنشستم خدا رزاق بود

رشتهٔ تسبیح اگر بگسست معذورم بدار
دستم اندر دامن ساقی سیمین ساق بود

در شب قدر ار صبوحی کرده‌ام، عیبم مکن
سرخوش آمد یار و جامی بر کنار طاق بود

شعر حافظ در زمان آدم اندر باغ خلد
دفتر نسرین و گل را زینت اوراق بود

معنی ابیات

  1. پیش از اینت بیش از این اندیشهٔ عشاق بود / مهرورزی تو با ما شهرهٔ آفاق بود

    پیش از این بیش از این به فکرِ عاشقان بودی؛ مهرورزیِ تو با ما در همهٔ جهان پرآوازه بود.

  2. یاد باد آن صحبت شب‌ها که با نوشین لبان / بحث سر عشق و ذکر حلقهٔ عشاق بود

    یاد باد آن همنشینیِ شب‌ها که با شیرین‌لبان، بحثِ رازِ عشق و یادِ حلقهٔ عاشقان بود.

  3. پیش از این کاین سقف سبز و طاق مینا برکشند / منظر چشم مرا ابروی جانان طاق بود

    پیش از آنکه این سقفِ سبز و طاقِ مینایی را برافرازند، منظرِ چشمِ مرا ابروی جانان طاق (آراسته) کرده بود.

  4. از دم صبح ازل تا آخر شام ابد / دوستی و مهر بر یک عهد و یک میثاق بود

    از دمِ صبحِ ازل تا پایانِ شامِ ابد، دوستی و مهر بر یک پیمان و یک میثاق بود.

  5. سایهٔ معشوق اگر افتاد بر عاشق چه شد؟ / ما به او محتاج بودیم او به ما مشتاق بود

    اگر سایهٔ معشوق بر عاشق افتاد، چه شد؟ ما به او نیازمند بودیم و او به ما مشتاق.

  6. حسن مه رویان مجلس گرچه دل می‌برد و دین / بحث ما در لطف طبع و خوبی اخلاق بود

    هرچند زیباییِ ماه‌رویانِ مجلس دل و دین می‌برد، بحثِ ما در لطفِ طبع و نیکیِ اخلاق بود.

  7. بر در شاهم گدایی نکته‌ای در کار کرد / گفت بر هر خوان که بنشستم خدا رزاق بود

    بر درِ شاه گدایی نکته‌ای گفت: بر هر سفره که نشستم، خدا روزی‌رسان بود.

  8. رشتهٔ تسبیح اگر بگسست معذورم بدار / دستم اندر دامن ساقی سیمین ساق بود

    اگر رشتهٔ تسبیح گسست، معذورم بدار؛ دستم در دامنِ ساقیِ سیمین‌ساق بود.

  9. در شب قدر ار صبوحی کرده‌ام، عیبم مکن / سرخوش آمد یار و جامی بر کنار طاق بود

    اگر در شبِ قدر بادهٔ صبحگاهی نوشیدم، عیبم مکن؛ یار سرخوش آمد و جامی بر کنارِ طاق بود.

  10. شعر حافظ در زمان آدم اندر باغ خلد / دفتر نسرین و گل را زینت اوراق بود

    در زمانِ آدم، در باغِ بهشت، شعرِ حافظ زینتِ برگ‌های دفترِ نسرین و گل بود.

تعبیر فال

رابطه‌ای که روزی گرم‌تر بود اکنون سرد شده است، اما پیوند شما ریشه‌ای کهن و استوار دارد و از میان نمی‌رود. نیاز و اشتیاق دوسویه است؛ پس گامی برای نزدیکی بردارید. در دوستی به خوی نیک بیش از زیبایی بها دهید. نگران روزی نباشید، خدا روزی‌رسان است.

درباره این غزل

غزلی دربارهٔ پیوندِ ازلیِ عشق که بیتِ پنجمش بسیار نقل می‌شود: «ما به او محتاج بودیم، او به ما مشتاق بود». بیتِ هفتم سخنی ساده و ژرف از زبانِ گدایی دارد، «بر هر خوان که بنشستم خدا رزاق بود»، و بیتِ پایانی از لاف‌های شاعرانهٔ حافظ است.

موضوع‌ها: فراق و دلتنگی · دوستی و وفا · معنویت و عرفان · زیبایی

بشنوید: با صدای فریدون فرح‌اندوز

غزل‌های مرتبط

دیوان را بگشا