غزل ۲۵۳: ای خرم از فروغ رخت لاله زار عمر

ای خرم از فروغ رخت لاله زار عمر
بازآ که ریخت بی گل رویت بهار عمر

از دیده گر سرشک چو باران چکد رواست
کاندر غمت چو برق بشد روزگار عمر

این یک دو دم که مهلت دیدار ممکن است
دریاب کار ما که نه پیداست کار عمر

تا کی می صبوح و شکرخواب بامداد
هشیار گرد، هان که گذشت اختیار عمر

دی در گذار بود و نظر سوی ما نکرد
بیچاره دل که هیچ ندید از گذار عمر

اندیشه از محیط فنا نیست هر که را
بر نقطهٔ دهان تو باشد مدار عمر

در هر طرف ز خیل حوادث کمین‌گهیست
زان رو عنان‌گسسته دواند سوار عمر

بی عمر زنده‌ام من و این بس عجب مدار
روز فراق را که نهد در شمار عمر

حافظ سخن بگوی که بر صفحهٔ جهان
این نقش ماند از قلمت یادگار عمر

معنی ابیات

  1. ای خرم از فروغ رخت لاله زار عمر / بازآ که ریخت بی گل رویت بهار عمر

    ای که لاله‌زارِ عمر از فروغِ رویت خرم است، بازآ، که بی گلِ رویت بهارِ عمر فروریخت.

  2. از دیده گر سرشک چو باران چکد رواست / کاندر غمت چو برق بشد روزگار عمر

    اگر اشک از دیده مانندِ باران بچکد رواست، که در غمِ تو روزگارِ عمر چون برق گذشت.

  3. این یک دو دم که مهلت دیدار ممکن است / دریاب کار ما که نه پیداست کار عمر

    در این یکی دو دمی که فرصتِ دیدار هست، کارِ ما را دریاب، که کارِ عمر پیدا نیست.

  4. تا کی می صبوح و شکرخواب بامداد / هشیار گرد، هان که گذشت اختیار عمر

    تا کی بادهٔ صبحگاهی و خوابِ خوشِ بامداد؟ هشیار باش، هان که اختیارِ عمر از دست رفت.

  5. دی در گذار بود و نظر سوی ما نکرد / بیچاره دل که هیچ ندید از گذار عمر

    دیروز (یار) از کنارِ ما گذشت و نگاهی به ما نکرد؛ بیچاره دل که از گذرِ عمر هیچ ندید.

  6. اندیشه از محیط فنا نیست هر که را / بر نقطهٔ دهان تو باشد مدار عمر

    هر کس محورِ عمرش بر نقطهٔ دهانِ تو باشد، از دریای نیستی هراسی ندارد.

  7. در هر طرف ز خیل حوادث کمین‌گهیست / زان رو عنان‌گسسته دواند سوار عمر

    از هر سو سپاهِ حوادث کمینگاهی دارد؛ از همین رو سوارِ عمر لگام‌گسیخته می‌تازد.

  8. بی عمر زنده‌ام من و این بس عجب مدار / روز فراق را که نهد در شمار عمر

    من بی‌عمر زنده‌ام، و این را شگفت مدان؛ روزِ جدایی را چه کسی در شمارِ عمر می‌آورد؟

  9. حافظ سخن بگوی که بر صفحهٔ جهان / این نقش ماند از قلمت یادگار عمر

    حافظ، سخن بگو، که بر صفحهٔ جهان این نقش از قلمت یادگارِ عمر می‌ماند.

تعبیر فال

عمر شتابان می‌گذرد و فرصت دیدار و مهرورزی کوتاه است. خواب و غفلت را کنار بگذارید و آنچه را در دل دارید به تأخیر نیندازید. روزهای دور از دوست را به حساب زندگی نگذارید. کاری ماندگار بکنید و سخنی نیک بگویید که از شما به یادگار بماند.

درباره این غزل

غزلی با ردیفِ «عمر» که سراسر دربارهٔ گذرِ شتابانِ زندگی است: عمر چون برق می‌گذرد، سوارش لگام‌گسیخته می‌تازد، و روزهای دوری از یار در شمارِ آن نیست. بیتِ پایانی تنها چیزِ ماندگار را سخن و شعر می‌داند.

موضوع‌ها: عشق · آغاز دوباره · وصال · زندگی و روزگار

بشنوید: با صدای فریدون فرح‌اندوز

غزل‌های مرتبط

دیوان را بگشا