غزل ۱۱۴: همای اوج سعادت به دام ما افتد
همای اوج سعادت به دام ما افتد
اگر تو را گذری بر مقام ما افتد
حبابوار براندازم از نشاط کلاه
اگر ز روی تو عکسی به جام ما افتد
شبی که ماه مراد از افق شود طالع
بود که پرتو نوری به بام ما افتد
به بارگاه تو چون باد را نباشد بار
کی اتفاق مجال سلام ما افتد؟
چو جان فدای لبش شد خیال میبستم
که قطرهای ز زلالش به کام ما افتد
خیال زلف تو گفتا که جان وسیله مساز
کز این شکار، فراوان به دام ما افتد
به ناامیدی از این در مرو، بزن فالی
بود که قرعهٔ دولت به نام ما افتد
ز خاک کوی تو هر گه که دم زند حافظ
نسیم گلشن جان در مشام ما افتد
معنی ابیات
همای اوج سعادت به دام ما افتد / اگر تو را گذری بر مقام ما افتد
اگر تو را گذری بر منزلِ ما بیفتد، همای اوجِ سعادت در دامِ ما میافتد.
حبابوار براندازم از نشاط کلاه / اگر ز روی تو عکسی به جام ما افتد
اگر بازتابی از روی تو در جامِ ما بیفتد، مانندِ حباب از شادی کلاه به هوا میاندازم.
شبی که ماه مراد از افق شود طالع / بود که پرتو نوری به بام ما افتد
شبی که ماهِ مراد از افق طلوع کند، شاید پرتوی از نور بر بامِ ما بیفتد.
به بارگاه تو چون باد را نباشد بار / کی اتفاق مجال سلام ما افتد؟
وقتی باد را در بارگاهِ تو راهی نیست، کی فرصتِ رساندنِ سلامِ ما پیش میآید؟
چو جان فدای لبش شد خیال میبستم / که قطرهای ز زلالش به کام ما افتد
وقتی جان فدای لبش شد، خیال میکردم که قطرهای از آبِ زلالش به کامِ ما بیفتد.
خیال زلف تو گفتا که جان وسیله مساز / کز این شکار، فراوان به دام ما افتد
خیالِ زلفِ تو گفت: جان را وسیله مساز، که از این شکارها فراوان در دامِ ما میافتد.
به ناامیدی از این در مرو، بزن فالی / بود که قرعهٔ دولت به نام ما افتد
با ناامیدی از این در مرو؛ فالی بزن، شاید قرعهٔ بخت به نامِ ما بیفتد.
ز خاک کوی تو هر گه که دم زند حافظ / نسیم گلشن جان در مشام ما افتد
هرگاه حافظ از خاکِ کوی تو دم بزند، نسیمِ گلشنِ جان به مشامِ ما میرسد.
تعبیر فال
فالی امیدبخش است: اگر او گذری به شما کند، بخت بلند به دامتان میافتد. هنوز راه به او دشوار است، اما ناامید از این در نروید. همین فال را به نیکی بگیرید؛ چه بسا قرعهٔ بخت به نام شما بیفتد. امید خود را نگه دارید و دست از طلب برندارید.
- نیت کلی: فالی امیدبخش: ناامید از این در نروید؛ چه بسا قرعهٔ بخت به نامِ شما بیفتد.
- عشق: اگر او گذری به شما کند، بخت به دامتان میافتد؛ هنوز راه به او دشوار است، اما امیدتان را نگه دارید.
- کار: جانفشانیِ بیحساب وسیلهٔ رسیدن نیست؛ با تدبیر و پایداری دست از طلب برندارید.
- سفر: شبی فرخنده در راه است؛ سفری که با امید آغاز شود، به خیر میرسد.
درباره این غزل
غزلی که بیتِ هفتمش برای فالگیرانِ دیوان آشناترین است، چون خود از فال سخن میگوید: «به ناامیدی از این در مرو، بزن فالی / بود که قرعهٔ دولت به نامِ ما افتد». بیتِ نخست از همای، پرندهٔ افسانهایِ خوشبختی، یاد میکند.
موضوعها: امید و مژده · بخت و دگرگونی روزگار · کامیابی و کار · زندگی و روزگار
بشنوید: با صدای فریدون فرحاندوز