غزل ۳۱۶: زلف بر باد مده تا ندهی بر بادم
زلف بر باد مده تا ندهی بر بادم
ناز بنیاد مکن تا نکنی بنیادم
می مخور با همه کس تا نخورم خون جگر
سر مکش تا نکشد سر به فلک فریادم
زلف را حلقه مکن تا نکنی در بندم
طره را تاب مده تا ندهی بر بادم
یار بیگانه مشو تا نبری از خویشم
غم اغیار مخور تا نکنی ناشادم
رخ برافروز که فارغ کنی از برگ گلم
قد برافراز که از سرو کنی آزادم
شمع هر جمع مشو ور نه بسوزی ما را
یاد هر قوم مکن تا نروی از یادم
شهرهٔ شهر مشو تا ننهم سر در کوه
شور شیرین منما تا نکنی فرهادم
رحم کن بر من مسکین و به فریادم رس
تا به خاک در آصف نرسد فریادم
حافظ از جور تو حاشا که بگرداند روی
من از آن روز که در بند توام آزادم
معنی ابیات
زلف بر باد مده تا ندهی بر بادم / ناز بنیاد مکن تا نکنی بنیادم
زلف را به باد مده تا مرا بر باد ندهی؛ ناز را بنیاد مکن تا بنیادم را برنکنی.
می مخور با همه کس تا نخورم خون جگر / سر مکش تا نکشد سر به فلک فریادم
با همه کس باده منوش تا من خونِ جگر نخورم؛ سر مپیچ تا فریادم سر به آسمان نکشد.
زلف را حلقه مکن تا نکنی در بندم / طره را تاب مده تا ندهی بر بادم
زلف را حلقه مکن تا مرا در بند نکنی؛ طره را تاب مده تا مرا بر باد ندهی.
یار بیگانه مشو تا نبری از خویشم / غم اغیار مخور تا نکنی ناشادم
با من بیگانه مشو تا مرا از خود بیخود نکنی؛ غمِ بیگانگان را مخور تا مرا ناشاد نکنی.
رخ برافروز که فارغ کنی از برگ گلم / قد برافراز که از سرو کنی آزادم
چهره برافروز تا مرا از برگِ گل بینیاز کنی؛ قامت برافراز تا مرا از سرو آزاد کنی.
شمع هر جمع مشو ور نه بسوزی ما را / یاد هر قوم مکن تا نروی از یادم
شمعِ هر جمعی مشو، وگرنه ما را میسوزانی؛ یادِ هر گروهی مکن تا از یادم نروی.
شهرهٔ شهر مشو تا ننهم سر در کوه / شور شیرین منما تا نکنی فرهادم
پرآوازهٔ شهر مشو تا سر به کوه نگذارم؛ شورِ شیرین نشان مده تا مرا فرهاد نکنی.
رحم کن بر من مسکین و به فریادم رس / تا به خاک در آصف نرسد فریادم
بر منِ بیچاره رحم کن و به فریادم برس، تا فریادم به خاکِ درِ آصف (وزیر) نرسد.
حافظ از جور تو حاشا که بگرداند روی / من از آن روز که در بند توام آزادم
پناه بر خدا که حافظ از ستمِ تو روی بگرداند؛ من از آن روز که در بندِ توام آزادم.
تعبیر فال
سخت دلبستهاید و هر توجه او به دیگران شما را میآزارد. خواستهٔ خود را به او بگویید: که مهرش را ویژهٔ شما نگه دارد و با بیاعتنایی دلتان را نشکند. اما بدانید که با همهٔ این رنجها، این بند برای شما آزادی است و از آن رویگردان نخواهید شد. اگر به شما ستم شود، راه دادخواهی نیز باز است.
- نیت کلی: با همهٔ رنجها، این بند برای شما آزادی است و از آن رویگردان نخواهید شد.
- عشق: سخت دلبستهاید و هر توجهِ او به دیگران شما را میآزارد؛ خواستهٔ خود را بگویید: که مهرش را ویژهٔ شما نگه دارد و با بیاعتنایی دلتان را نشکند.
- کار: اگر به شما ستم شود، راهِ دادخواهی باز است؛ اما نخست با خودِ طرف گفتوگو کنید.
- سفر: در سفر از همراهی با جمعهای پراکنده بپرهیزید و کنارِ عزیزتان بمانید.
درباره این غزل
غزلی پرآوازه با ساختی شگفت: هر مصراع درخواستی است با «مکن… تا نکنی…». بیتِ پایانی از ناسازنماهای زیبای حافظ است: «من از آن روز که در بندِ توام آزادم». بیتِ هفتم به داستانِ شیرین و فرهاد اشاره دارد.
موضوعها: عشق
بشنوید: با صدای فریدون فرحاندوز