غزل ۴۴۳: چو سرو اگر بخرامی دمی به گلزاری

چو سرو اگر بخرامی دمی به گلزاری
خورد ز غیرت روی تو هر گلی خاری

ز کفر زلف تو، هر حلقه‌ای و آشوبی
ز سحر چشم تو، هر گوشه‌ای و بیماری

مرو چو بخت من ای چشم مست یار به خواب
که در پی است ز هر سویت آه بیداری

نثار خاک رهت نقد جان من هر چند
که نیست نقد روان را بر تو مقداری

دلا! همیشه مزن لاف زلف دلبندان
چو تیره‌رأی شوی کی گشایدت کاری؟

سرم برفت و زمانی به سر نرفت این کار
دلم گرفت و نبودت غم گرفتاری

چو نقطه گفتمش «اندر میان دایره آی»
به خنده گفت که «ای حافظ! این چه پرگاری»

معنی ابیات

  1. چو سرو اگر بخرامی دمی به گلزاری / خورد ز غیرت روی تو هر گلی خاری

    اگر مانندِ سرو دمی در گلزاری بخرامی، هر گلی از رشکِ روی تو خاری می‌خورد.

  2. ز کفر زلف تو، هر حلقه‌ای و آشوبی / ز سحر چشم تو، هر گوشه‌ای و بیماری

    از کفرِ زلفِ تو هر حلقه‌ای آشوبی دارد؛ از جادوی چشمِ تو هر گوشه‌ای بیماری.

  3. مرو چو بخت من ای چشم مست یار به خواب / که در پی است ز هر سویت آه بیداری

    ای چشمِ مستِ یار، مانندِ بختِ من به خواب مرو، که از هر سو آهِ بیداری در پیِ توست.

  4. نثار خاک رهت نقد جان من هر چند / که نیست نقد روان را بر تو مقداری

    نقدِ جانِ من نثارِ خاکِ راهت، هرچند که نقدِ روان (جان) نزدِ تو ارزشی ندارد.

  5. دلا! همیشه مزن لاف زلف دلبندان / چو تیره‌رأی شوی کی گشایدت کاری؟

    ای دل، همیشه از زلفِ دلبندان لاف مزن؛ وقتی تیره‌رأی شوی، کی کاری برایت گشوده می‌شود؟

  6. سرم برفت و زمانی به سر نرفت این کار / دلم گرفت و نبودت غم گرفتاری

    سرم رفت و این کار زمانی به سرانجام نرسید؛ دلم گرفت و تو غمِ گرفتاری‌ام را نداشتی.

  7. چو نقطه گفتمش «اندر میان دایره آی» / به خنده گفت که «ای حافظ! این چه پرگاری»

    مانندِ نقطه به او گفتم: به میانِ دایره بیا؛ با خنده گفت: ای حافظ، این چه پرگاری (نقشه‌ای) است؟

تعبیر فال

کسی که دل به او داده‌اید بسیار خواهان دارد و به حال شما کمتر توجه می‌کند. همه‌چیز خود را در این راه گذاشته‌اید و هنوز به نتیجه نرسیده‌اید. دل‌بستگی، داوری شما را تیره نکند. نقشه‌ای که برای نزدیک کردن او کشیده‌اید ساده‌انگارانه است و او آن را فهمیده؛ روش خود را بازنگری کنید.

درباره این غزل

غزلی که بیتِ پایانش از شوخ‌طبعانه‌ترین پایان‌های حافظ است: عاشق با زبانِ هندسه یار را به «میانِ دایره» می‌خواند و یار با خنده می‌پرسد: «این چه پرگاری؟»، یعنی این چه نیرنگی است. بیتِ سوم چشمِ یار را از خواب برحذر می‌دارد.

موضوع‌ها: عشق · پول و دارایی · زندگی و روزگار

بشنوید: با صدای فریدون فرح‌اندوز

غزل‌های مرتبط

دیوان را بگشا