غزل ۵۰: به دام زلف تو دل مبتلای خویشتن است

به دام زلف تو دل مبتلای خویشتن است
بکش به غمزه که اینش سزای خویشتن است

گرت ز دست برآید مراد خاطر ما
به دست باش که خیری به جای خویشتن است

به جانت ای بت شیرین دهن که همچون شمع
شبان تیره، مرادم فنای خویشتن است

چو رای عشق زدی با تو گفتم ای بلبل
مکن که آن گل خندان به رای خویشتن است

به مشک چین و چگل نیست بوی گل محتاج
که نافه‌هاش ز بند قبای خویشتن است

مرو به خانهٔ ارباب بی‌مروت دهر
که گنج عافیتت در سرای خویشتن است

بسوخت حافظ و در شرط عشقبازی او
هنوز بر سر عهد و وفای خویشتن است

معنی ابیات

  1. به دام زلف تو دل مبتلای خویشتن است / بکش به غمزه که اینش سزای خویشتن است

    دل در دامِ زلفِ تو گرفتارِ خودِ خویش است؛ با غمزه بکُشش، که این سزای خودِ اوست.

  2. گرت ز دست برآید مراد خاطر ما / به دست باش که خیری به جای خویشتن است

    اگر از دستت برمی‌آید که مرادِ دلِ ما را برآوری، دست به کار باش، که این خیری به جای خودِ توست.

  3. به جانت ای بت شیرین دهن که همچون شمع / شبان تیره، مرادم فنای خویشتن است

    ای بتِ شیرین‌دهن، به جانت سوگند که مانندِ شمع، در شب‌های تاریک مرادم فنای خویشتن است.

  4. چو رای عشق زدی با تو گفتم ای بلبل / مکن که آن گل خندان به رای خویشتن است

    ای بلبل، وقتی رأیِ عشق زدی به تو گفتم: مکن، که آن گلِ خندان به رأیِ خودِ خویش است.

  5. به مشک چین و چگل نیست بوی گل محتاج / که نافه‌هاش ز بند قبای خویشتن است

    بوی گل نیازی به مشکِ چین و چگل ندارد، که نافه‌هایش از بندِ قبای خودِ اوست.

  6. مرو به خانهٔ ارباب بی‌مروت دهر / که گنج عافیتت در سرای خویشتن است

    به خانهٔ صاحبانِ بی‌مروتِ روزگار مرو، که گنجِ عافیتِ تو در سرای خودِ توست.

  7. بسوخت حافظ و در شرط عشقبازی او / هنوز بر سر عهد و وفای خویشتن است

    حافظ سوخت، و در شرطِ عشقبازی هنوز بر سرِ پیمان و وفای خویش است.

تعبیر فال

گرفتاری کنونی از خواستِ دل خود شماست؛ کسی را سرزنش نکنید. آن که دوستش دارید به راه خود می‌رود و به اصرار شما رام نمی‌شود. برای حاجت خود به در خانهٔ ناکسان نروید؛ آنچه نیاز دارید در خودتان و خانهٔ خودتان است. به عهد خود وفادار بمانید که همین مایهٔ سربلندی شماست.

درباره این غزل

غزلی با ردیفِ «خویشتن است» که بیتِ ششمش پندی پرآوازه است: «مرو به خانهٔ اربابِ بی‌مروتِ دهر / که گنجِ عافیتت در سرای خویشتن است». بیتِ پنجم همین اندیشه را در طبیعت می‌بیند: گل بوی خوشش را از خود دارد، نه از مشکِ چین.

موضوع‌ها: عشق · شادی و غنیمت دم · کامیابی و کار · پول و دارایی · زندگی و روزگار

بشنوید: با صدای فریدون فرح‌اندوز

غزل‌های مرتبط

دیوان را بگشا