غزل ۳۵: برو به کار خود ای واعظ این چه فریادست؟
برو به کار خود ای واعظ این چه فریادست؟
مرا فتاد دل از ره، تو را چه افتادست؟
میان او که خدا آفریده است از هیچ
دقیقهایست که هیچ آفریده نگشادست
به کام تا نرساند مرا لبش، چون نای
نصیحت همه عالم به گوش من بادست
گدای کوی تو از هشت خلد، مستغنیست
اسیر عشق تو از هر دو عالم آزادست
اگر چه مستی عشقم خراب کرد ولی
اساس هستی من زآن خراب، آبادست
دلا منال ز بیداد و جور یار که یار
تو را نصیب همین کرد و این از آن دادست
برو فسانه مخوان و فسون مدم حافظ
کز این فسانه و افسون مرا بسی یادست
معنی ابیات
برو به کار خود ای واعظ این چه فریادست؟ / مرا فتاد دل از ره، تو را چه افتادست؟
ای واعظ، برو پیِ کارِ خود؛ این چه فریادی است؟ دلِ من از راه افتاد، تو را چه شده است؟
میان او که خدا آفریده است از هیچ / دقیقهایست که هیچ آفریده نگشادست
در کمرِ (میانِ) او، که خدا از هیچ آفریده، نکتهای باریک است که هیچ آفریدهای آن را نگشوده است.
به کام تا نرساند مرا لبش، چون نای / نصیحت همه عالم به گوش من بادست
تا لبش مرا مانندِ نی به کام نرساند، پندِ همهٔ جهان در گوشِ من باد است.
گدای کوی تو از هشت خلد، مستغنیست / اسیر عشق تو از هر دو عالم آزادست
گدای کوی تو از هشت بهشت بینیاز است؛ اسیرِ عشقِ تو از هر دو جهان آزاد است.
اگر چه مستی عشقم خراب کرد ولی / اساس هستی من زآن خراب، آبادست
هرچند مستیِ عشق مرا ویران کرد، بنیادِ هستیِ من از همان ویرانی آباد است.
دلا منال ز بیداد و جور یار که یار / تو را نصیب همین کرد و این از آن دادست
ای دل، از بیداد و ستمِ یار منال، که یار نصیبِ تو را همین کرد و این از عدلِ اوست.
برو فسانه مخوان و فسون مدم حافظ / کز این فسانه و افسون مرا بسی یادست
حافظ، برو، افسانه مخوان و افسون مدم، که از این افسانه و افسونها بسیار به یاد دارم.
تعبیر فال
پند و سرزنش دیگران در این کار بر شما اثری ندارد، چون دلتان راه خود را رفته است. به حرف مردم اعتنا نکنید و از آنچه پیش آمده شکایت نداشته باشید؛ همین دلبستگی شما را ساخته و آزاد کرده است. آنچه نصیب شماست عین عدل است. تا رسیدن به مقصود پایدار بمانید.
- نیت کلی: آنچه نصیبِ شماست عینِ عدل است؛ تا رسیدن به مقصود پایدار بمانید.
- عشق: پند و سرزنشِ دیگران بر شما اثری ندارد، چون دلتان راهِ خود را رفته؛ همین دلبستگی شما را ساخته و آزاد کرده است.
- کار: به حرفِ مردم اعتنا نکنید و از آنچه پیش آمده شکایت نداشته باشید؛ گاه ویرانی آغازِ آبادی است.
- سفر: سفری که دیگران از آن بازتان میدارند، اگر دلتان با آن است، بروید.
درباره این غزل
غزلی که با پاسخی تند به واعظ آغاز میشود: «برو به کارِ خود ای واعظ، این چه فریادست؟». بیتِ چهارم، «اسیرِ عشقِ تو از هر دو عالم آزادست»، و بیتِ پنجم، آبادیِ هستی از ویرانیِ عشق، دو اندیشهٔ ناسازنمای همیشگیِ حافظ را بیان میکنند.
موضوعها: عشق
بشنوید: با صدای فریدون فرحاندوز