غزل ۳۶: تا سر زلف تو در دست نسیم افتادست

تا سر زلف تو در دست نسیم افتادست
دل سودازده از غصه دو نیم افتادست

چشم جادوی تو خود عین سواد سحر است
لیکن این هست که این نسخه سقیم افتادست

در خم زلف تو آن خال سیه دانی چیست؟
نقطهٔ دوده که در حلقه جیم افتادست

زلف مشکین تو در گلشن فردوس عذار
چیست؟ طاووس که در باغ نعیم افتادست

دل من در هوس روی تو ای مونس جان
خاک راهیست که در دست نسیم افتادست

همچو گرد این تن خاکی نتواند برخاست
از سر کوی تو زان رو که عظیم افتادست

سایهٔ قد تو بر قالبم ای عیسی دم
عکس روحیست که بر عظم رمیم افتادست

آن که جز کعبه مقامش نبد از یاد لبت
بر در میکده دیدم که مقیم افتادست

حافظ گمشده را با غمت ای یار عزیز
اتحادیست که در عهد قدیم افتادست

معنی ابیات

  1. تا سر زلف تو در دست نسیم افتادست / دل سودازده از غصه دو نیم افتادست

    تا سرِ زلفِ تو به دستِ نسیم افتاده است، دلِ سوداییِ من از غصه دو نیم شده است.

  2. چشم جادوی تو خود عین سواد سحر است / لیکن این هست که این نسخه سقیم افتادست

    چشمِ جادوی تو خود عینِ نسخهٔ جادوست، اما این هست که این نسخه «سقیم» (هم نادرست و هم بیمار) افتاده است.

  3. در خم زلف تو آن خال سیه دانی چیست؟ / نقطهٔ دوده که در حلقه جیم افتادست

    می‌دانی آن خالِ سیاه در خمِ زلفِ تو چیست؟ نقطهٔ مرکبی است که در حلقهٔ حرفِ «ج» افتاده است.

  4. زلف مشکین تو در گلشن فردوس عذار / چیست؟ طاووس که در باغ نعیم افتادست

    زلفِ مشکینت در گلشنِ بهشتیِ چهره‌ات چیست؟ طاووسی است که در باغِ نعیم افتاده است.

  5. دل من در هوس روی تو ای مونس جان / خاک راهیست که در دست نسیم افتادست

    ای همدمِ جان، دلِ من در هوسِ روی تو خاکِ راهی است که به دستِ نسیم افتاده است.

  6. همچو گرد این تن خاکی نتواند برخاست / از سر کوی تو زان رو که عظیم افتادست

    این تنِ خاکی مانندِ گرد نمی‌تواند از سرِ کوی تو برخیزد، از آن رو که سنگین افتاده است.

  7. سایهٔ قد تو بر قالبم ای عیسی دم / عکس روحیست که بر عظم رمیم افتادست

    ای عیسی‌دم، سایهٔ قامتِ تو بر تنم، پرتوِ روحی است که بر استخوانِ پوسیده افتاده است.

  8. آن که جز کعبه مقامش نبد از یاد لبت / بر در میکده دیدم که مقیم افتادست

    کسی را که از یادِ لبت جز کعبه جایی نداشت، دیدم که بر درِ میکده ماندگار شده است.

  9. حافظ گمشده را با غمت ای یار عزیز / اتحادیست که در عهد قدیم افتادست

    ای یارِ عزیز، میانِ حافظِ گمشده و غمِ تو یگانگی‌ای است که در پیمانِ ازل افتاده است.

تعبیر فال

دلتان پریشان و دو پاره است و بی‌قراری رهایتان نمی‌کند. دلبستگی شما چنان سنگین است که از آن برنمی‌خیزید و راه و رسمتان را هم دگرگون کرده است. این غم همراه دیرین شماست؛ با آن مدارا کنید. نگاه مهربانی از او جان تازه‌ای به شما خواهد داد.

درباره این غزل

غزلی با ردیفِ «افتادست» و تصویرهایی از خطاطی و نسخه‌نویسی: چشمِ یار «نسخهٔ سحر» است که «سقیم»، هم نادرست و هم بیمار، افتاده، و خال نقطه‌ای است در حلقهٔ «جیمِ» زلف. بیتِ پایانی پیوندِ عاشق با غم را از ازل می‌داند.

موضوع‌ها: عشق · می و رندی · وصال

بشنوید: با صدای فریدون فرح‌اندوز

غزل‌های مرتبط

دیوان را بگشا