غزل ۴۴۹: ای که مهجوری عشاق روا می‌داری

ای که مهجوری عشاق روا می‌داری
عاشقان را ز بر خویش جدا می‌داری

تشنهٔ بادیه را هم به زلالی دریاب
به امیدی که در این ره به خدا می‌داری

دل ببردی و بحل کردمت ای جان لیکن
به از این دار نگاهش که مرا می‌داری

ساغر ما که حریفان دگر می‌نوشند
ما تحمل نکنیم ار تو روا می‌داری

ای مگس حضرت سیمرغ نه جولانگه توست
عرض خود می‌بری و زحمت ما می‌داری

تو به تقصیر خود افتادی از این در محروم
از که می‌نالی و فریاد چرا می‌داری؟

حافظ از پادشهان پایه به خدمت طلبند
سعی نابرده چه امید عطا می‌داری؟

معنی ابیات

  1. ای که مهجوری عشاق روا می‌داری / عاشقان را ز بر خویش جدا می‌داری

    ای که دوریِ عاشقان را روا می‌داری و عاشقان را از کنارِ خود جدا نگه می‌داری،

  2. تشنهٔ بادیه را هم به زلالی دریاب / به امیدی که در این ره به خدا می‌داری

    تشنهٔ بیابان را هم با آبی زلال دریاب، به امیدی که در این راه به خدا داری.

  3. دل ببردی و بحل کردمت ای جان لیکن / به از این دار نگاهش که مرا می‌داری

    دل را بردی و ای جان، حلالت کردم؛ اما آن را بهتر از این نگه دار که مرا نگه می‌داری.

  4. ساغر ما که حریفان دگر می‌نوشند / ما تحمل نکنیم ار تو روا می‌داری

    اگر روا بداری که حریفانِ دیگر جامِ ما را بنوشند، ما تحمل نمی‌کنیم.

  5. ای مگس حضرت سیمرغ نه جولانگه توست / عرض خود می‌بری و زحمت ما می‌داری

    ای مگس، درگاهِ سیمرغ میدانِ جولانِ تو نیست؛ آبروی خود را می‌بری و ما را به زحمت می‌اندازی.

  6. تو به تقصیر خود افتادی از این در محروم / از که می‌نالی و فریاد چرا می‌داری؟

    تو به سببِ کوتاهیِ خود از این در محروم شدی؛ از که می‌نالی و چرا فریاد می‌کنی؟

  7. حافظ از پادشهان پایه به خدمت طلبند / سعی نابرده چه امید عطا می‌داری؟

    حافظ، از پادشاهان با خدمت جایگاه می‌طلبند؛ کوشش نکرده، چه امیدی به بخشش داری؟

تعبیر فال

از دوری کسی که خود این فاصله را می‌خواهد رنج می‌برید؛ از او اندکی توجه بخواهید. اما به خود نیز نگاه کنید: شاید کوتاهی از شما بوده و از همین رو محروم مانده‌اید. جایگاه بلند با خدمت و کوشش به دست می‌آید، نه با گله. پا را از اندازهٔ خود فراتر نگذارید و برای آنچه می‌خواهید زحمت بکشید.

درباره این غزل

غزلی با ردیفِ «می‌داری» که از گلایه به یار آغاز می‌شود و به خودنگری می‌رسد. بیتِ پنجم تمثیلی تند دارد، «ای مگس، حضرتِ سیمرغ نه جولانگهِ توست»، و بیتِ پایانی پندی روشن به خودِ شاعر است: «سعی نابرده چه امیدِ عطا می‌داری؟»

موضوع‌ها: فراق و دلتنگی

بشنوید: با صدای فریدون فرح‌اندوز

غزل‌های مرتبط

دیوان را بگشا