غزل ۶۷: یا رب این شمع دل‌افروز ز کاشانهٔ کیست؟

یا رب این شمع دل‌افروز ز کاشانهٔ کیست؟
جان ما سوخت، بپرسید که جانانهٔ کیست؟

حالیا خانه‌برانداز دل و دین من است
تا در آغوش که می‌خسبد و هم‌خانهٔ کیست؟

بادهٔ لعل لبش کز لب من دور مباد
راح روح که و پیمان‌ده پیمانهٔ کیست؟

دولت صحبت آن شمع سعادت‌پرتو
باز پرسید خدا را که به پروانهٔ کیست؟

می‌دهد هر کسش افسونی و معلوم نشد
که دل نازک او مایل افسانهٔ کیست!

یا رب آن شاه‌وش ماه‌رخ زهره‌جبین
در یکتای که و گوهر یک‌دانهٔ کیست؟

گفتم آه از دل دیوانهٔ حافظ بی‌تو
زیر لب خنده‌زنان گفت که دیوانهٔ کیست؟

معنی ابیات

  1. یا رب این شمع دل‌افروز ز کاشانهٔ کیست؟ / جان ما سوخت، بپرسید که جانانهٔ کیست؟

    خدایا، این شمعِ دل‌افروز از خانهٔ کیست؟ جانِ ما سوخت؛ بپرسید که جانانهٔ کیست؟

  2. حالیا خانه‌برانداز دل و دین من است / تا در آغوش که می‌خسبد و هم‌خانهٔ کیست؟

    اکنون خانه‌براندازِ دل و دینِ من است؛ تا در آغوشِ چه کسی می‌خوابد و هم‌خانهٔ کیست؟

  3. بادهٔ لعل لبش کز لب من دور مباد / راح روح که و پیمان‌ده پیمانهٔ کیست؟

    بادهٔ لعلِ لبش، که از لبِ من دور مباد، شرابِ روحِ کیست و پیمانهٔ چه کسی را پر می‌کند؟

  4. دولت صحبت آن شمع سعادت‌پرتو / باز پرسید خدا را که به پروانهٔ کیست؟

    تو را به خدا باز بپرسید که دولتِ همنشینی با آن شمعِ سعادت‌پرتو نصیبِ کدام پروانه است.

  5. می‌دهد هر کسش افسونی و معلوم نشد / که دل نازک او مایل افسانهٔ کیست!

    هر کس افسونی به او می‌دمد و معلوم نشد که دلِ نازکش به افسانهٔ چه کسی مایل است.

  6. یا رب آن شاه‌وش ماه‌رخ زهره‌جبین / در یکتای که و گوهر یک‌دانهٔ کیست؟

    خدایا، آن شاه‌وشِ ماه‌رو و زهره‌پیشانی، دُرِ یکتای کیست و گوهرِ یکدانهٔ کیست؟

  7. گفتم آه از دل دیوانهٔ حافظ بی‌تو / زیر لب خنده‌زنان گفت که دیوانهٔ کیست؟

    گفتم: آه از دلِ دیوانهٔ حافظ بی تو؛ زیرِ لب خندان گفت: دیوانهٔ کیست؟

تعبیر فال

دل به کسی بسته‌اید که خواهان بسیار دارد و نمی‌دانید دل او با کیست؛ همین بی‌خبری آرامتان را برده است. با گمان و حسادت خود را نیازارید. حال خود را روشن و بی‌پرده با او در میان بگذارید؛ پاسخ او، هرچه باشد، شما را از این سرگردانی بیرون می‌آورد.

درباره این غزل

غزلی با ردیفِ پرسشیِ «کیست؟» که سراسر حسرت و کنجکاویِ عاشق است. بیتِ پایانی از شیرین‌ترین پایان‌بندی‌های حافظ است: یار زیرِ لب خندان می‌پرسد «دیوانهٔ کیست؟»، پاسخی که خود پاسخ را در بر دارد.

موضوع‌ها: عشق

بشنوید: با صدای فریدون فرح‌اندوز

غزل‌های مرتبط

دیوان را بگشا