غزل ۹۸: اگر به مذهب تو خون عاشق است مباح

اگر به مذهب تو خون عاشق است مباح
صلاح ما همه آن است کآن تو راست صلاح

سواد زلف سیاه تو جاعل الظلمات
بیاض روی چو ماه تو، فالق الأصباح

ز چین زلف کمندت کسی نیافت خلاص
از آن کمانچهٔ ابرو و تیر چشم، نجاح

ز دیده‌ام شده یک چشمه در کنار روان
که آشنا نکند در میان آن، ملاح

لب چو آب حیات تو هست قوت جان
وجود خاکی ما را از اوست ذکر رواح

بداد لعل لبت بوسه‌ای به صد زاری
گرفت کام دلم زو به صد هزار الحاح

دعای جان تو ورد زبان مشتاقان
همیشه تا که بود متصل مسا و صباح

صلاح و توبه و تقوی ز ما مجو حافظ
ز رند و عاشق و مجنون کسی نیافت صلاح

معنی ابیات

  1. اگر به مذهب تو خون عاشق است مباح / صلاح ما همه آن است کآن تو راست صلاح

    اگر در آیینِ تو ریختنِ خونِ عاشق رواست، صلاحِ ما همه همان است که تو صلاح بدانی.

  2. سواد زلف سیاه تو جاعل الظلمات / بیاض روی چو ماه تو، فالق الأصباح

    سیاهیِ زلفِ سیاهت «پدیدآورندهٔ تاریکی‌ها»ست و سپیدیِ روی ماه‌مانندت «شکافندهٔ صبح‌ها».

  3. ز چین زلف کمندت کسی نیافت خلاص / از آن کمانچهٔ ابرو و تیر چشم، نجاح

    هیچ‌کس از چینِ کمندِ زلفت رهایی نیافت، و از آن کمانچهٔ ابرو و تیرِ چشم جان به در نبرد.

  4. ز دیده‌ام شده یک چشمه در کنار روان / که آشنا نکند در میان آن، ملاح

    از دیده‌ام چشمه‌ای در کنارم روان شده که ملاح هم نمی‌تواند در آن شنا کند.

  5. لب چو آب حیات تو هست قوت جان / وجود خاکی ما را از اوست ذکر رواح

    لبِ تو که مانندِ آبِ حیات است، غذای جان است؛ وجودِ خاکیِ ما از آن آسایش و جان می‌گیرد.

  6. بداد لعل لبت بوسه‌ای به صد زاری / گرفت کام دلم زو به صد هزار الحاح

    لبِ لعلت با صد زاری بوسه‌ای داد؛ دلم با صدهزار پافشاری کامی از آن گرفت.

  7. دعای جان تو ورد زبان مشتاقان / همیشه تا که بود متصل مسا و صباح

    دعا برای جانِ تو وِردِ زبانِ مشتاقان است، تا همیشه که شام و صبح به هم پیوسته است.

  8. صلاح و توبه و تقوی ز ما مجو حافظ / ز رند و عاشق و مجنون کسی نیافت صلاح

    حافظ، از ما صلاح و توبه و پرهیزگاری مجوی؛ از رند و عاشق و مجنون کسی صلاح نیافت.

تعبیر فال

خود را یکسره به خواست کسی که دوستش دارید سپرده‌اید. از بند این دلبستگی رهایی ندارید و با اصرار و شکیباییِ بسیار به اندکی از خواستهٔ خود رسیده‌اید. همچنان برای او دعا کنید. از خود انتظار پارسایی و حسابگری نداشته باشید؛ دل شما به این راه رفته است.

درباره این غزل

غزلی با قافیه‌های عربی (مباح، اصباح، نجاح، ملاح…). بیتِ دوم دو تعبیرِ قرآنی را برای زلف و رخِ یار به کار می‌برد: «جاعل الظلمات»، پدیدآورندهٔ تاریکی‌ها، و «فالق الاصباح»، شکافندهٔ صبح‌ها. بیتِ پایانی پاسخی رندانه به نصیحتگران است.

موضوع‌ها: عشق · کامیابی و کار · آغاز دوباره · می و رندی · زندگی و روزگار

بشنوید: با صدای فریدون فرح‌اندوز

غزل‌های مرتبط

دیوان را بگشا