غزل ۹۵: مدامم مست می‌دارد، نسیم جعد گیسویت

مدامم مست می‌دارد، نسیم جعد گیسویت
خرابم می‌کند هر دم، فریب چشم جادویت

پس از چندین شکیبایی، شبی، یا رب! توان دیدن
که شمع دیده افروزیم در محراب ابرویت؟

سواد لوح بینش را عزیز از بهر آن دارم
که جان را نسخه‌ای باشد ز لوح خال هندویت

تو گر خواهی که جاویدان جهان یکسر بیارایی
صبا را گو که بردارد زمانی برقع از رویت

و گر رسم فنا خواهی که از عالم براندازی
برافشان تا فروریزد هزاران جان ز هر مویت

من و باد صبا مسکین، دو سرگردان بی‌حاصل
من از افسون چشمت مست و او از بوی گیسویت

زهی همت که حافظ راست از دنیی و از عقبی
نیاید هیچ در چشمش به جز خاک سر کویت

معنی ابیات

  1. مدامم مست می‌دارد، نسیم جعد گیسویت / خرابم می‌کند هر دم، فریب چشم جادویت

    نسیمِ حلقه‌های گیسویت مرا همیشه مست نگه می‌دارد؛ فریبِ چشمِ جادویت هر دم ویرانم می‌کند.

  2. پس از چندین شکیبایی، شبی، یا رب! توان دیدن / که شمع دیده افروزیم در محراب ابرویت؟

    خدایا، پس از این‌همه شکیبایی، می‌توان شبی را دید که شمعِ چشم را در محرابِ ابرویت برافروزیم؟

  3. سواد لوح بینش را عزیز از بهر آن دارم / که جان را نسخه‌ای باشد ز لوح خال هندویت

    سیاهیِ لوحِ بینش (مردمکِ چشم) را از آن رو عزیز می‌دارم که برای جان نسخه‌ای از لوحِ خالِ سیاهِ توست.

  4. تو گر خواهی که جاویدان جهان یکسر بیارایی / صبا را گو که بردارد زمانی برقع از رویت

    اگر می‌خواهی جهان را یکسره و جاودانه بیارایی، به صبا بگو زمانی نقاب از رویت بردارد.

  5. و گر رسم فنا خواهی که از عالم براندازی / برافشان تا فروریزد هزاران جان ز هر مویت

    و اگر می‌خواهی رسمِ نیستی را از جهان براندازی، زلف را بیفشان تا از هر مویت هزاران جان فروریزد.

  6. من و باد صبا مسکین، دو سرگردان بی‌حاصل / من از افسون چشمت مست و او از بوی گیسویت

    من و بادِ صبای بیچاره، دو سرگردانِ بی‌حاصلیم: من از افسونِ چشمت مستم و او از بوی گیسویت.

  7. زهی همت که حافظ راست از دنیی و از عقبی / نیاید هیچ در چشمش به جز خاک سر کویت

    زهی همت که حافظ دارد! از دنیا و آخرت هیچ چیز جز خاکِ سرِ کوی تو به چشمش نمی‌آید.

تعبیر فال

فکر و خیال کسی همیشه با شماست و آرامتان نمی‌گذارد. مدتی دراز شکیبایی کرده‌اید و آرزوی شبی دیدار دارید. همت شما بلند است و جز به او نمی‌اندیشید؛ همین یکدلی شما را به مقصود نزدیک می‌کند. کمی دیگر صبر کنید و امید را از دست ندهید.

درباره این غزل

غزلی با ردیفِ «ـت» در وصفِ گیسو و چشمِ یار. بیتِ سوم تصویری ظریف دارد: سیاهیِ مردمکِ چشم نسخه‌ای از خالِ سیاهِ یار است، و بیتِ ششم عاشق و صبا را دو سرگردانِ همانند می‌خواند: یکی مستِ چشم، دیگری مستِ بوی زلف.

موضوع‌ها: صبر

بشنوید: با صدای فریدون فرح‌اندوز

غزل‌های مرتبط

دیوان را بگشا