غزل ۱۲۸: نیست در شهر نگاری که دل ما ببرد

نیست در شهر نگاری که دل ما ببرد
بختم ار یار شود رختم از این جا ببرد

کو حریفی کش سرمست که پیش کرمش
عاشق سوخته‌دل، نام تمنا ببرد

باغبانا ز خزان، بی‌خبرت می‌بینم
آه از آن روز که بادت گل رعنا ببرد

رهزن دهر نخفته‌ست، مشو ایمن از او
اگر امروز نبرده‌ست که فردا ببرد

در خیال، این همه لعبت به هوس می‌بازم
بو که صاحب‌نظری نام تماشا ببرد

علم و فضلی که به چل سال دلم جمع آورد
ترسم آن نرگس مستانه به یغما ببرد

بانگ گاوی، چه صدا باز دهد؟ عشوه مخر
سامری کیست که دست از ید بیضا ببرد؟

جام مینایی می، سد ره تنگ‌دلی‌ست
منه از دست که سیل غمت از جا ببرد

راه عشق ار چه کمینگاه کمانداران است
هر که دانسته رود صرفه ز اعدا ببرد

حافظ! ار جان طلبد غمزهٔ مستانهٔ یار
خانه از غیر بپرداز و بهل تا ببرد

معنی ابیات

  1. نیست در شهر نگاری که دل ما ببرد / بختم ار یار شود رختم از این جا ببرد

    در این شهر زیبارویی نیست که دلِ ما را ببرد؛ اگر بخت یار شود، بارم را از اینجا می‌برد.

  2. کو حریفی کش سرمست که پیش کرمش / عاشق سوخته‌دل، نام تمنا ببرد

    کجاست همدمِ سرمستی که عاشقِ دل‌سوخته در برابرِ بخششش بتواند از آرزویش سخن بگوید؟

  3. باغبانا ز خزان، بی‌خبرت می‌بینم / آه از آن روز که بادت گل رعنا ببرد

    ای باغبان، تو را از خزان بی‌خبر می‌بینم؛ آه از آن روز که باد گلِ زیبایت را ببرد.

  4. رهزن دهر نخفته‌ست، مشو ایمن از او / اگر امروز نبرده‌ست که فردا ببرد

    راهزنِ روزگار نخفته است، از او ایمن مباش؛ اگر امروز نبرده، فردا می‌برد.

  5. در خیال، این همه لعبت به هوس می‌بازم / بو که صاحب‌نظری نام تماشا ببرد

    در خیال این‌همه بازیچه را به هوس می‌بازم، به امیدِ آنکه صاحب‌نظری مرا به تماشای یار بخواند.

  6. علم و فضلی که به چل سال دلم جمع آورد / ترسم آن نرگس مستانه به یغما ببرد

    می‌ترسم دانش و فضلی که دلم در چهل سال گرد آورد، آن چشمِ نرگسِ مست به تاراج ببرد.

  7. بانگ گاوی، چه صدا باز دهد؟ عشوه مخر / سامری کیست که دست از ید بیضا ببرد؟

    بانگِ گوسالهٔ سامری چه پژواکی دارد؟ فریبِ عشوه را مخر؛ سامری کیست که از معجزهٔ موسی پیشی بگیرد؟

  8. جام مینایی می، سد ره تنگ‌دلی‌ست / منه از دست که سیل غمت از جا ببرد

    جامِ شیشه‌ایِ باده سدّی در برابرِ دلتنگی است؛ آن را از دست مگذار، تا سیلِ غم تو را از جا نکند.

  9. راه عشق ار چه کمینگاه کمانداران است / هر که دانسته رود صرفه ز اعدا ببرد

    هرچند راهِ عشق کمینگاهِ کمانداران است، هر کس آگاهانه برود از دشمنان پیش می‌افتد.

  10. حافظ! ار جان طلبد غمزهٔ مستانهٔ یار / خانه از غیر بپرداز و بهل تا ببرد

    حافظ، اگر غمزهٔ مستانهٔ یار جان بخواهد، خانه را از غیر بپرداز و بگذار ببرد.

تعبیر فال

در جایی که هستید کسی دلتان را نمی‌برد و فکر رفتن و دگرگونی در سر دارید؛ اگر بخت یاری کند، این جابه‌جایی به سود شماست. از گذر زمان غافل نباشید و آنچه دارید قدر بدانید. فریب ظاهرسازان را نخورید. در راه دل، آگاهانه گام بردارید تا از خطر برهید.

درباره این غزل

غزلی با ردیفِ «ببرد» که از دلزدگی در شهری بی‌نگار آغاز می‌شود و به هشداری دربارهٔ گذرِ زمان می‌رسد: «اگر امروز نبرده‌ست که فردا ببرد». بیتِ هفتم به داستانِ سامری اشاره دارد که با گوسالهٔ زرین مردم را فریفت، اما جادویش در برابرِ معجزهٔ موسی بی‌اثر ماند.

موضوع‌ها: بخت و دگرگونی روزگار · زیبایی · زندگی و روزگار

بشنوید: با صدای فریدون فرح‌اندوز

غزل‌های مرتبط

دیوان را بگشا