غزل ۱۵۲: در ازل پرتو حسنت ز تجلی دم زد

در ازل پرتو حسنت ز تجلی دم زد
عشق پیدا شد و آتش به همه عالم زد

جلوه‌ای کرد رخت دید ملک عشق نداشت
عین آتش شد از این غیرت و بر آدم زد

عقل می‌خواست کز آن شعله چراغ افروزد
برق غیرت بدرخشید و جهان برهم زد

مدعی خواست که آید به تماشاگه راز
دست غیب آمد و بر سینهٔ نامحرم زد

دیگران قرعهٔ قسمت همه بر عیش زدند
دل غمدیدهٔ ما بود که هم بر غم زد

جان علوی هوس چاه زنخدان تو داشت
دست در حلقهٔ آن زلف خم اندر خم زد

حافظ آن روز طربنامهٔ عشق تو نوشت
که قلم بر سر اسباب دل خرم زد

معنی ابیات

  1. در ازل پرتو حسنت ز تجلی دم زد / عشق پیدا شد و آتش به همه عالم زد

    در ازل، پرتوِ زیبایی‌ات از جلوه دم زد؛ عشق پدید آمد و آتش در همهٔ جهان زد.

  2. جلوه‌ای کرد رخت دید ملک عشق نداشت / عین آتش شد از این غیرت و بر آدم زد

    چهره‌ات جلوه‌ای کرد و دید فرشته عشق ندارد؛ از این غیرت عینِ آتش شد و بر آدم زد.

  3. عقل می‌خواست کز آن شعله چراغ افروزد / برق غیرت بدرخشید و جهان برهم زد

    عقل می‌خواست از آن شعله چراغی برافروزد؛ برقِ غیرت درخشید و جهان را برهم زد.

  4. مدعی خواست که آید به تماشاگه راز / دست غیب آمد و بر سینهٔ نامحرم زد

    مدعی خواست به تماشاگاهِ راز بیاید؛ دستِ غیب آمد و بر سینهٔ نامحرم زد.

  5. دیگران قرعهٔ قسمت همه بر عیش زدند / دل غمدیدهٔ ما بود که هم بر غم زد

    دیگران قرعهٔ قسمت را همه بر عیش زدند؛ تنها دلِ غمدیدهٔ ما بود که قرعه را بر غم زد.

  6. جان علوی هوس چاه زنخدان تو داشت / دست در حلقهٔ آن زلف خم اندر خم زد

    جانِ آسمانی هوسِ چاهِ زنخدانِ تو را داشت؛ دست در حلقهٔ آن زلفِ پرپیچ‌وخم زد.

  7. حافظ آن روز طربنامهٔ عشق تو نوشت / که قلم بر سر اسباب دل خرم زد

    حافظ آن روز شادی‌نامهٔ عشقِ تو را نوشت که بر همهٔ اسبابِ دلِ خرم قلم کشید.

تعبیر فال

عشقی که در دل شماست ریشه در آغاز هستی دارد و موهبتی است که به هر کسی نمی‌دهند. آن را با حسابگری و عقلِ تنها نمی‌توان فهمید. اگر بهرهٔ شما در این راه غم بوده، بدانید که همین غم نشان عشق راستین است. از آسایش دل کندید تا به این شادی ژرف‌تر برسید.

درباره این غزل

از عارفانه‌ترین غزل‌های حافظ که داستانِ آفرینش را به زبانِ عشق بازمی‌گوید: «در ازل پرتوِ حسنت ز تجلی دم زد / عشق پیدا شد و آتش به همه عالم زد». بیتِ دوم به این اندیشهٔ عرفانی اشاره دارد که فرشتگان از عشق بی‌بهره بودند و این امانت به آدم سپرده شد.

موضوع‌ها: عشق · زیبایی

بشنوید: با صدای فریدون فرح‌اندوز

غزل‌های مرتبط

دیوان را بگشا