غزل ۱۶۰: خوش است خلوت اگر یار یار من باشد

خوش است خلوت اگر یار یار من باشد
نه من بسوزم و او شمع انجمن باشد

من آن نگین سلیمان به هیچ نستانم
که گاه گاه بر او دست اهرمن باشد

روا مدار خدایا که در حریم وصال
رقیب محرم و حرمان نصیب من باشد

همای گو مفکن سایهٔ شرف هرگز
در آن دیار که طوطی کم از زغن باشد

بیان شوق چه حاجت؟ که سوز آتش دل
توان شناخت ز سوزی که در سخن باشد

هوای کوی تو از سر نمی‌رود آری
غریب را دل سرگشته با وطن باشد

به سان سوسن اگر ده‌زبان شود حافظ
چو غنچه پیش تواش مهر بر دهن باشد

معنی ابیات

  1. خوش است خلوت اگر یار یار من باشد / نه من بسوزم و او شمع انجمن باشد

    خلوت خوش است اگر یار یارِ من باشد؛ نه اینکه من بسوزم و او شمعِ انجمن باشد.

  2. من آن نگین سلیمان به هیچ نستانم / که گاه گاه بر او دست اهرمن باشد

    من آن نگینِ سلیمان را به هیچ نمی‌گیرم که گاه‌گاه دستِ اهریمن بر آن باشد.

  3. روا مدار خدایا که در حریم وصال / رقیب محرم و حرمان نصیب من باشد

    خدایا، روا مدار که در حریمِ وصال رقیب محرم باشد و محرومی نصیبِ من.

  4. همای گو مفکن سایهٔ شرف هرگز / در آن دیار که طوطی کم از زغن باشد

    به همای بگو هرگز سایهٔ بزرگی‌اش را بر آن دیاری نیندازد که در آن طوطی از زغن کمتر باشد.

  5. بیان شوق چه حاجت؟ که سوز آتش دل / توان شناخت ز سوزی که در سخن باشد

    بیانِ شوق چه نیازی دارد؟ سوزِ آتشِ دل را از سوزی که در سخن است می‌توان شناخت.

  6. هوای کوی تو از سر نمی‌رود آری / غریب را دل سرگشته با وطن باشد

    آری، هوای کوی تو از سرم نمی‌رود؛ دلِ سرگشتهٔ غریب با وطن است.

  7. به سان سوسن اگر ده‌زبان شود حافظ / چو غنچه پیش تواش مهر بر دهن باشد

    اگر حافظ مانندِ سوسن ده زبان هم پیدا کند، پیشِ تو مانندِ غنچه مُهر بر دهان دارد.

تعبیر فال

آنچه می‌خواهید تنها زمانی شیرین است که از آنِ خودتان باشد، نه آنکه دیگران نیز در آن شریک باشند. از اینکه نااهلی به او نزدیک است و شما دور، دل‌آزرده‌اید. در جایی که قدر شایستگان را نمی‌دانند نمانید. نیازی به توضیح بسیار نیست؛ سوز دلتان از سخنتان پیداست.

درباره این غزل

غزلی که بیتِ نخستش شرطِ خوشیِ خلوت را می‌گوید: «نه من بسوزم و او شمعِ انجمن باشد». بیتِ پنجم نکته‌ای پرآوازه دربارهٔ سخنِ راستین است: سوزِ دل از سوزِ سخن شناخته می‌شود. بیتِ ششم دلتنگیِ غریب برای وطن را بیان می‌کند.

موضوع‌ها: فراق و دلتنگی · سفر و غربت · وصال

بشنوید: با صدای فریدون فرح‌اندوز

غزل‌های مرتبط

دیوان را بگشا