غزل ۱۵۹: نقد صوفی نه همه صافی بی‌غش باشد

نقد صوفی نه همه صافی بی‌غش باشد
ای بسا خرقه که مستوجب آتش باشد

صوفی ما که ز ورد سحری مست شدی
شامگاهش نگران باش که سرخوش باشد

خوش بود گر محک تجربه آید به میان
تا سیه‌روی شود هر که در او غش باشد

خط ساقی گر از این گونه زند نقش بر آب
ای بسا رخ که به خونآبه منقش باشد

ناز‌پرورد تنعم نبرد راه به دوست
عاشقی شیوهٔ رندان بلاکش باشد

غم دنیای دنی چند خوری؟ باده بخور
حیف باشد دل دانا که مشوش باشد

دلق و سجادهٔ حافظ ببرد باده‌فروش
گر شرابش ز کف ساقی مه‌وش باشد

معنی ابیات

  1. نقد صوفی نه همه صافی بی‌غش باشد / ای بسا خرقه که مستوجب آتش باشد

    همهٔ سرمایهٔ صوفی ناب و بی‌غش نیست؛ ای بسا خرقه که سزاوارِ آتش است.

  2. صوفی ما که ز ورد سحری مست شدی / شامگاهش نگران باش که سرخوش باشد

    صوفیِ ما که از وردِ سحرگاهی مست می‌شد، شامگاهش را ببین که از باده سرخوش است.

  3. خوش بود گر محک تجربه آید به میان / تا سیه‌روی شود هر که در او غش باشد

    خوش است اگر محکِ تجربه به میان بیاید، تا هر که در او ناخالصی است رسوا شود.

  4. خط ساقی گر از این گونه زند نقش بر آب / ای بسا رخ که به خونآبه منقش باشد

    اگر خطِ ساقی (موی تازه‌رسته) این‌گونه نقش بر آب بزند، ای بسا چهره که با اشکِ خونین نقش بگیرد.

  5. ناز‌پرورد تنعم نبرد راه به دوست / عاشقی شیوهٔ رندان بلاکش باشد

    نازپروردهٔ آسایش به دوست راه نمی‌برد؛ عاشقی شیوهٔ رندانِ بلاکش است.

  6. غم دنیای دنی چند خوری؟ باده بخور / حیف باشد دل دانا که مشوش باشد

    تا کی غمِ دنیای پست را می‌خوری؟ باده بنوش؛ حیف است که دلِ دانا پریشان باشد.

  7. دلق و سجادهٔ حافظ ببرد باده‌فروش / گر شرابش ز کف ساقی مه‌وش باشد

    اگر شراب از دستِ ساقیِ ماه‌رو باشد، باده‌فروش خرقه و سجادهٔ حافظ را هم می‌برد.

تعبیر فال

هر که ادعای پاکی دارد پاک نیست؛ به ظاهر آدم‌ها اعتماد نکنید و بگذارید زمان و تجربه حقیقت را نشان دهد. راه دل سختی می‌خواهد و با ناز و آسودگی پیموده نمی‌شود. برای دنیا این اندازه غصه نخورید؛ دل دانا نباید پریشان باشد.

درباره این غزل

غزلی در نقدِ صوفیِ ریاکار که با «نقدِ صوفی نه همه صافیِ بی‌غش باشد» آغاز می‌شود. بیتِ سوم، «خوش بود گر محکِ تجربه آید به میان»، از پرنقل‌ترین بیت‌های حافظ است: تنها آزمون است که سره را از ناسره جدا می‌کند.

موضوع‌ها: صبر · پند و راهنمایی · پول و دارایی · معنویت و عرفان · می و رندی

بشنوید: با صدای فریدون فرح‌اندوز

غزل‌های مرتبط

دیوان را بگشا