غزل ۱۵۸: من و انکار شراب! این چه حکایت باشد؟
من و انکار شراب! این چه حکایت باشد؟
غالبا این قدرم عقل و کفایت باشد
تا به غایت ره میخانه نمیدانستم
ور نه مستوری ما تا به چه غایت باشد
زاهد و عجب و نماز و من و مستی و نیاز
تا تو را خود ز میان با که عنایت باشد
زاهد ار راه به رندی نبرد معذور است
عشق کاریست که موقوف هدایت باشد
من که شبها ره تقوا زدهام با دف و چنگ
این زمان سر به ره آرم؟ چه حکایت باشد!
بندهٔ پیر مغانم که ز جهلم برهاند
پیر ما هر چه کند عین عنایت باشد
دوش از این غصه نخفتم که رفیقی میگفت
«حافظ ار مست بود جای شکایت باشد»
معنی ابیات
من و انکار شراب! این چه حکایت باشد؟ / غالبا این قدرم عقل و کفایت باشد
من و انکارِ شراب؟ این چه حکایتی است؟ گمانم این اندازه عقل و کاردانی داشته باشم.
تا به غایت ره میخانه نمیدانستم / ور نه مستوری ما تا به چه غایت باشد
تا کنون راهِ میخانه را نمیدانستم، وگرنه پردهنشینیِ ما چقدر میپایید؟
زاهد و عجب و نماز و من و مستی و نیاز / تا تو را خود ز میان با که عنایت باشد
زاهد است و خودپسندی و نماز، و من و مستی و نیاز؛ تا ببینیم تو از این میان به کدام عنایت داری.
زاهد ار راه به رندی نبرد معذور است / عشق کاریست که موقوف هدایت باشد
اگر زاهد به رندی راه نبرد، معذور است؛ عشق کاری است که به هدایت و توفیقِ الهی بسته است.
من که شبها ره تقوا زدهام با دف و چنگ / این زمان سر به ره آرم؟ چه حکایت باشد!
من که شبها با دف و چنگ راهِ پرهیزگاری را زدهام، اکنون سر به راه بیاورم؟ چه حکایتی!
بندهٔ پیر مغانم که ز جهلم برهاند / پیر ما هر چه کند عین عنایت باشد
بندهٔ پیرِ مغانم که مرا از نادانی میرهاند؛ هرچه پیرِ ما کند عینِ عنایت است.
دوش از این غصه نخفتم که رفیقی میگفت / «حافظ ار مست بود جای شکایت باشد»
دیشب از این غصه نخوابیدم که دوستی میگفت: اگر حافظ مست باشد، جای شکایت است.
تعبیر فال
راهی را که دلتان برگزیده انکار نکنید و وانمود نکنید که دیگرید. هر کس راه خود را دارد؛ دیگران را که این راه را نمیفهمند معذور بدارید. نمیتوانید به آنچه بودید بازگردید و نیازی هم نیست. به راهنمای خود اعتماد کنید. از سرزنش دوستان دلگیر نشوید و آرام بگیرید.
- نیت کلی: راهی را که دلتان برگزیده انکار نکنید و وانمود نکنید که دیگرید.
- عشق: هر کس راهِ خود را دارد؛ دیگران را که این راه را نمیفهمند معذور بدارید.
- کار: به راهنمای خود اعتماد کنید؛ از سرزنشِ دوستان دلگیر نشوید و آرام بگیرید.
- سفر: به گذشته بازنمیگردید و نیازی هم نیست؛ رو به جلو بروید.
درباره این غزل
غزلی رندانه با ردیفِ «باشد». بیتِ چهارم، «عشق کاریست که موقوفِ هدایت باشد»، از اندیشههای بنیادینِ حافظ است: عشق را با کوشش و دانش نمیتوان به دست آورد، به توفیق بسته است؛ پس زاهدی که به آن راه نمیبرد معذور است.
موضوعها: عشق · دوستی و وفا · معنویت و عرفان · می و رندی
بشنوید: با صدای فریدون فرحاندوز