غزل ۱۶۱: کی شعر تر انگیزد خاطر که حزین باشد
کی شعر تر انگیزد خاطر که حزین باشد
یک نکته از این معنی گفتیم و همین باشد
از لعل تو گر یابم انگشتری زنهار
صد ملک سلیمانم در زیر نگین باشد
غمناک نباید بود از طعن حسود ای دل
شاید که چو وابینی خیر تو در این باشد
هر کو نکند فهمی زین کلک خیالانگیز
نقشش به حرام ار خود صورتگر چین باشد
جام می و خون دل هر یک به کسی دادند
در دایرهٔ قسمت اوضاع چنین باشد
در کار گلاب و گل حکم ازلی این بود
کاین شاهد بازاری وآن پردهنشین باشد
آن نیست که حافظ را رندی بشد از خاطر
کهاین سابقهٔ پیشین تا روز پسین باشد
معنی ابیات
کی شعر تر انگیزد خاطر که حزین باشد / یک نکته از این معنی گفتیم و همین باشد
خاطری که غمگین باشد کی شعرِ تازه برمیانگیزد؟ یک نکته از این معنا گفتیم و همین بس.
از لعل تو گر یابم انگشتری زنهار / صد ملک سلیمانم در زیر نگین باشد
اگر از لبِ لعلِ تو انگشتریِ امان بیابم، صد کشورِ سلیمان زیرِ نگینم خواهد بود.
غمناک نباید بود از طعن حسود ای دل / شاید که چو وابینی خیر تو در این باشد
ای دل، از طعنهٔ حسود غمگین مباش؛ شاید چون نیک بنگری، خیرِ تو در همین باشد.
هر کو نکند فهمی زین کلک خیالانگیز / نقشش به حرام ار خود صورتگر چین باشد
هر کس از این قلمِ خیالانگیز چیزی درنیابد، نقشش حرام باد، حتی اگر نقاشِ چین باشد.
جام می و خون دل هر یک به کسی دادند / در دایرهٔ قسمت اوضاع چنین باشد
جامِ باده و خونِ دل را هر یک به کسی دادند؛ در دایرهٔ قسمت، کار چنین است.
در کار گلاب و گل حکم ازلی این بود / کاین شاهد بازاری وآن پردهنشین باشد
در کارِ گلاب و گل حکمِ ازلی این بود که گل شاهدِ بازاری باشد و گلاب پردهنشین.
آن نیست که حافظ را رندی بشد از خاطر / کهاین سابقهٔ پیشین تا روز پسین باشد
چنین نیست که رندی از یادِ حافظ رفته باشد؛ این سابقهٔ دیرین تا روزِ واپسین باقی است.
تعبیر فال
با دل غمگین کار خوب از دست برنمیآید؛ نخست دل را آرام کنید. از طعنهٔ حسودان نرنجید، چه بسا خیر شما در همین باشد. بهرهٔ هر کس از پیش معلوم شده است؛ به بهرهٔ خود خرسند باشید و خود را با دیگران نسنجید. آنچه در سرشت شماست تا پایان با شما میماند.
- نیت کلی: با دلِ غمگین کارِ خوب از دست برنمیآید؛ نخست دل را آرام کنید.
- عشق: بهرهٔ هر کس از پیش معلوم شده است؛ خود را با دیگران نسنجید و به بهرهٔ خود خرسند باشید.
- کار: از طعنهٔ حسودان نرنجید، چه بسا خیرِ شما در همین باشد.
- سفر: اگر سفری پیش نیامد، شاید خیر در ماندن بوده است.
درباره این غزل
غزلی در پذیرشِ قسمت، با ردیفِ «باشد». بیتِ سوم، «شاید که چو وابینی خیرِ تو در این باشد»، از پرنقلترین دلداریهای حافظ است، و بیتِ ششم تصویری ظریف دارد: گل در بازار به جلوه درمیآید و گلاب، که از همان گل است، در شیشه پردهنشین میماند؛ هر یک را قسمتی است.
موضوعها: پند و راهنمایی · دلشکستگی · زیبایی · می و رندی · زندگی و روزگار
بشنوید: با صدای فریدون فرحاندوز