غزل ۱۶۲: خوش آمد گل وز آن خوش‌تر نباشد

خوش آمد گل وز آن خوش‌تر نباشد
که در دستت بجز ساغر نباشد

زمان خوش‌دلی دریاب و در یاب
که دایم در صدف گوهر نباشد

غنیمت دان و می خور در گلستان
که گل تا هفتهٔ دیگر نباشد

ایا پرلعل کرده جام زرین
ببخشا بر کسی کش زر نباشد

بیا ای شیخ و از خم‌خانهٔ ما
شرابی خور که در کوثر نباشد

بشوی اوراق اگر هم‌درس مایی
که علم عشق در دفتر نباشد

ز من بنیوش و دل در شاهدی بند
که حسنش بستهٔ زیور نباشد

شرابی بی‌خمارم بخش یا رب
که با وی هیچ درد سر نباشد

من از جان بندهٔ سلطان اویسم
اگر چه یادش از چاکر نباشد

به تاج عالم آرایش که خورشید
چنین زیبندهٔ افسر نباشد

کسی گیرد خطا بر نظم حافظ
که هیچش لطف در گوهر نباشد

معنی ابیات

  1. خوش آمد گل وز آن خوش‌تر نباشد / که در دستت بجز ساغر نباشد

    گل خوش آمد، و چیزی خوش‌تر از این نیست که در دستت جز جامِ باده نباشد.

  2. زمان خوش‌دلی دریاب و در یاب / که دایم در صدف گوهر نباشد

    زمانِ خوش‌دلی را دریاب و دُر بیاب، که گوهر همیشه در صدف نمی‌ماند.

  3. غنیمت دان و می خور در گلستان / که گل تا هفتهٔ دیگر نباشد

    غنیمت بدان و در گلستان باده بنوش، که گل تا هفتهٔ دیگر نمی‌ماند.

  4. ایا پرلعل کرده جام زرین / ببخشا بر کسی کش زر نباشد

    ای که جامِ زرین را پر از بادهٔ لعل کرده‌ای، بر کسی که زر ندارد ببخشای.

  5. بیا ای شیخ و از خم‌خانهٔ ما / شرابی خور که در کوثر نباشد

    ای شیخ، بیا و از خمخانهٔ ما شرابی بنوش که در کوثر هم نیست.

  6. بشوی اوراق اگر هم‌درس مایی / که علم عشق در دفتر نباشد

    اگر هم‌درسِ مایی، برگ‌های کتاب را بشوی، که دانشِ عشق در دفتر نیست.

  7. ز من بنیوش و دل در شاهدی بند / که حسنش بستهٔ زیور نباشد

    از من بشنو و دل به زیبارویی ببند که زیبایی‌اش بستهٔ زیور نباشد.

  8. شرابی بی‌خمارم بخش یا رب / که با وی هیچ درد سر نباشد

    خدایا، شرابی بی‌خمار به من ببخش، که با آن هیچ دردسری نباشد.

  9. من از جان بندهٔ سلطان اویسم / اگر چه یادش از چاکر نباشد

    من از جان بندهٔ سلطان اویسم، هرچند او از چاکرش یادی نکند.

  10. به تاج عالم آرایش که خورشید / چنین زیبندهٔ افسر نباشد

    به تاجِ جهان‌آرایش سوگند، که خورشید هم این‌چنین شایستهٔ تاج نیست.

  11. کسی گیرد خطا بر نظم حافظ / که هیچش لطف در گوهر نباشد

    کسی بر شعرِ حافظ خرده می‌گیرد که در گوهرش هیچ لطفی نباشد.

تعبیر فال

فرصتی خوش و زودگذر پیش آمده است؛ آن را دریابید که همیشه نمی‌ماند. اگر دستتان باز است، به آن که ندارد ببخشید. آنچه می‌جویید در کتاب و بحث نیست، در دل است. به زیبایی‌ای دل ببندید که به آرایش وابسته نباشد. خوشی‌ای بخواهید که پشیمانی در پی نداشته باشد.

درباره این غزل

غزلی بهاری با ردیفِ «نباشد» که پیامش غنیمت شمردنِ فرصت است: «گل تا هفتهٔ دیگر نباشد». مصراعِ «که علمِ عشق در دفتر نباشد» از پرنقل‌ترین سخنانِ حافظ است، و در بیتِ نهم از سلطان اویس، فرمانروای جلایریِ بغداد و تبریز، یاد می‌شود.

موضوع‌ها: شادی و غنیمت دم · زیبایی · می و رندی

بشنوید: با صدای فریدون فرح‌اندوز

غزل‌های مرتبط

دیوان را بگشا