غزل ۱۸۰: ای پستهٔ تو خنده زده بر حدیث قند
ای پستهٔ تو خنده زده بر حدیث قند
مشتاقم از برای خدا یک شکر بخند
طوبی ز قامت تو نیارد که دم زند
زین قصه بگذرم که سخن میشود بلند
خواهی که برنخیزدت از دیده رود خون
دل در وفای صحبت رود کسان مبند
گر جلوه مینمایی و گر طعنه میزنی
ما نیستیم معتقد شیخ خودپسند
ز آشفتگی حال من آگاه کی شود؟
آن را که دل نگشت گرفتار این کمند
بازار شوق گرم شد آن سروقد کجاست؟
تا جان خود بر آتش رویش کنم سپند
جایی که یار ما به شکرخنده دم زند
ای پسته کیستی تو، خدا را به خود مخند
حافظ چو ترک غمزهٔ ترکان نمیکنی
دانی کجاست جای تو؟ خوارزم یا خجند
معنی ابیات
ای پستهٔ تو خنده زده بر حدیث قند / مشتاقم از برای خدا یک شکر بخند
ای که پستهٔ (دهانِ) تو بر حدیثِ قند خندیده است، مشتاقم؛ به خاطرِ خدا یک شکرخند بزن.
طوبی ز قامت تو نیارد که دم زند / زین قصه بگذرم که سخن میشود بلند
درختِ طوبی جرئت ندارد از قامتِ تو دم بزند؛ از این قصه میگذرم، که سخن بلند (و دراز) میشود.
خواهی که برنخیزدت از دیده رود خون / دل در وفای صحبت رود کسان مبند
اگر میخواهی رودِ خون از دیدهات برنخیزد، دل به وفای همنشینیِ زودگذرِ کسان مبند.
گر جلوه مینمایی و گر طعنه میزنی / ما نیستیم معتقد شیخ خودپسند
چه جلوه کنی و چه طعنه بزنی، ما پیروِ شیخِ خودپسند نیستیم.
ز آشفتگی حال من آگاه کی شود؟ / آن را که دل نگشت گرفتار این کمند
کسی که دلش گرفتارِ این کمند نشد، کی از آشفتگیِ حالِ من آگاه میشود؟
بازار شوق گرم شد آن سروقد کجاست؟ / تا جان خود بر آتش رویش کنم سپند
بازارِ شوق گرم شد؛ آن سروقد کجاست، تا جانِ خود را بر آتشِ رویش اسپند کنم؟
جایی که یار ما به شکرخنده دم زند / ای پسته کیستی تو، خدا را به خود مخند
ای پسته، جایی که یارِ ما شکرخند میزند، تو کیستی؟ تو را به خدا، به خودت مخند.
حافظ چو ترک غمزهٔ ترکان نمیکنی / دانی کجاست جای تو؟ خوارزم یا خجند
حافظ، چون از غمزهٔ ترکان دست نمیکشی، میدانی جای تو کجاست؟ خوارزم یا خجند.
تعبیر فال
آرزومند یک لبخند و نشانهای از مهر کسی هستید. به وفای کسانی که هنوز آزموده نشدهاند دل نبندید تا اشک نریزید. از خودپسندان پیروی نکنید. حال شما را تنها کسی میفهمد که خود گرفتار شده باشد؛ از دیگران انتظار همدلی نداشته باشید. این دلبستگی ممکن است شما را به راههای دور بکشاند.
- نیت کلی: حالِ شما را تنها کسی میفهمد که خود گرفتار شده باشد؛ از دیگران انتظارِ همدلی نداشته باشید.
- عشق: آرزومندِ یک لبخند و نشانهای از مهرِ کسی هستید؛ به وفای کسانی که هنوز آزموده نشدهاند دل نبندید.
- کار: از خودپسندان پیروی نکنید و راهِ خود را بروید.
- سفر: این دلبستگی ممکن است شما را به راههای دور بکشاند؛ آماده باشید.
درباره این غزل
غزلی شوخطبعانه که بیتِ نخستش درخواستی شیرین دارد: «مشتاقم از برای خدا یک شکر بخند». بیتِ دوم با بازی با واژهٔ «بلند» سخن را کوتاه میکند، و بیتِ پایانی با طنز جای حافظ را در خوارزم یا خجند، سرزمینهای ترکان، میبیند.
بشنوید: با صدای فریدون فرحاندوز