غزل ۲: صلاح کار کجا و من خراب کجا؟
صلاح کار کجا و من خراب کجا؟
ببین تفاوت ره کز کجاست تا به کجا
دلم ز صومعه بگرفت و خرقهٔ سالوس
کجاست دیر مغان و شراب ناب کجا؟
چه نسبت است به رندی صلاح و تقوا را؟
سماع وعظ کجا نغمهٔ رباب کجا؟
ز روی دوست دل دشمنان چه دریابد؟
چراغ مرده کجا؟ شمع آفتاب کجا؟
چو کحل بینش ما خاک آستان شماست
کجا رویم بفرما ازین جناب، کجا؟
مبین به سیب زنخدان که چاه در راه است
کجا همی روی ای دل بدین شتاب کجا؟
بشد! که یاد خوشش باد روزگار وصال
خود آن کرشمه کجا رفت و آن عتاب کجا؟
قرار و خواب ز حافظ طمع مدار ای دوست
قرار چیست صبوری کدام و خواب کجا؟
معنی ابیات
صلاح کار کجا و من خراب کجا؟ / ببین تفاوت ره کز کجاست تا به کجا
صلاحِ کار کجا و منِ خراب کجا؟ تفاوتِ راه را ببین که از کجاست تا به کجا.
دلم ز صومعه بگرفت و خرقهٔ سالوس / کجاست دیر مغان و شراب ناب کجا؟
دلم از صومعه و خرقهٔ ریاکاری گرفت؛ دیرِ مغان کجاست و شرابِ ناب کجا؟
چه نسبت است به رندی صلاح و تقوا را؟ / سماع وعظ کجا نغمهٔ رباب کجا؟
صلاح و پرهیزگاری را با رندی چه نسبتی است؟ شنیدنِ وعظ کجا و نغمهٔ رباب کجا؟
ز روی دوست دل دشمنان چه دریابد؟ / چراغ مرده کجا؟ شمع آفتاب کجا؟
دلِ دشمنان از چهرهٔ دوست چه درمییابد؟ چراغِ خاموش کجا و شمعِ آفتاب کجا؟
چو کحل بینش ما خاک آستان شماست / کجا رویم بفرما ازین جناب، کجا؟
چون سرمهٔ بینشِ ما خاکِ آستانِ شماست، بفرما از این درگاه کجا برویم، کجا؟
مبین به سیب زنخدان که چاه در راه است / کجا همی روی ای دل بدین شتاب کجا؟
به سیبِ زنخدان منگر، که چاهی در راه است؛ ای دل، با این شتاب کجا میروی، کجا؟
بشد! که یاد خوشش باد روزگار وصال / خود آن کرشمه کجا رفت و آن عتاب کجا؟
روزگارِ وصال رفت، یادش به خیر؛ آن کرشمه کجا رفت و آن عتاب کجا؟
قرار و خواب ز حافظ طمع مدار ای دوست / قرار چیست صبوری کدام و خواب کجا؟
ای دوست، از حافظ آرامش و خواب چشم مدار؛ آرامش چیست، شکیبایی کدام و خواب کجا؟
تعبیر فال
میان آنچه هستید و آنچه از شما انتظار میرود فاصلهای میبینید و دلتان از ظاهرسازی گرفته است. با خود صادق باشید و راهی را برگزینید که با دلتان یکی است. شتاب نکنید؛ ظاهر فریبندهای در این راه هست که میتواند شما را به چاه اندازد. بر گذشته افسوس نخورید و با صبر پیش بروید.
- نیت کلی: میانِ آنچه هستید و آنچه از شما انتظار میرود فاصلهای میبینید؛ با خود صادق باشید و راهی را برگزینید که با دلتان یکی است.
- عشق: بر گذشته و روزگارِ وصال افسوس نخورید؛ با صبر پیش بروید.
- کار: دلتان از ظاهرسازی گرفته؛ جایی بمانید که بینشتان را روشن میکند.
- سفر: شتاب نکنید؛ ظاهری فریبنده در این راه هست که میتواند شما را به چاه بیندازد.
درباره این غزل
دومین غزلِ دیوان، با ردیفِ «کجا» که بیت به بیت فاصلهٔ دو جهان را میسنجد: صومعه و میکده، وعظ و رباب، چراغِ مرده و آفتاب. بیتِ ششم هشداری پرآوازه است: «مبین به سیبِ زنخدان که چاه در راه است».
موضوعها: یکرنگی و پرهیز از ریا · معنویت و عرفان · می و رندی · وصال · زندگی و روزگار
بشنوید: با صدای فریدون فرحاندوز