غزل ۲۴۴: معاشران! گره از زلف یار باز کنید

معاشران! گره از زلف یار باز کنید
شبی خوش‌ است بدین قصه‌اش دراز کنید

حضور خلوت انس است و دوستان جمعند
و ان یکاد بخوانید و در فراز کنید

رباب و چنگ به بانگ بلند می‌گویند
«که گوش هوش به پیغام اهل راز کنید»

به جان دوست که غم پرده بر شما ندرد
گر اعتماد بر الطاف کارساز کنید

میان عاشق و معشوق فرق بسیار است
چو یار ناز نماید، شما نیاز کنید

نخست موعظهٔ پیر صحبت این حرف است
که «از مصاحب ناجنس احتراز کنید»

هر آن کسی که در این حلقه نیست زنده به عشق
بر او نمرده، به فتوای من نماز کنید

وگر طلب کند انعامی از شما حافظ
حوالتش به لب یار دل‌نواز کنید

معنی ابیات

  1. معاشران! گره از زلف یار باز کنید / شبی خوش‌ است بدین قصه‌اش دراز کنید

    ای همنشینان، گره از زلفِ یار باز کنید؛ شبی خوش است، آن را با این قصه دراز کنید.

  2. حضور خلوت انس است و دوستان جمعند / و ان یکاد بخوانید و در فراز کنید

    خلوتِ انس است و دوستان جمع‌اند؛ «وَ اِن یَکاد» بخوانید و در را ببندید.

  3. رباب و چنگ به بانگ بلند می‌گویند / «که گوش هوش به پیغام اهل راز کنید»

    رباب و چنگ با بانگِ بلند می‌گویند: گوشِ هوش را به پیامِ اهلِ راز بسپارید.

  4. به جان دوست که غم پرده بر شما ندرد / گر اعتماد بر الطاف کارساز کنید

    به جانِ دوست سوگند، اگر بر لطفِ کارساز (خدا) اعتماد کنید، غم پردهٔ آبرویتان را نمی‌درد.

  5. میان عاشق و معشوق فرق بسیار است / چو یار ناز نماید، شما نیاز کنید

    میانِ عاشق و معشوق فرق بسیار است؛ وقتی یار ناز می‌کند، شما نیاز کنید.

  6. نخست موعظهٔ پیر صحبت این حرف است / که «از مصاحب ناجنس احتراز کنید»

    نخستین پندِ پیرِ همنشینی این سخن است: از همنشینِ ناهمجنس پرهیز کنید.

  7. هر آن کسی که در این حلقه نیست زنده به عشق / بر او نمرده، به فتوای من نماز کنید

    هر کس در این حلقه به عشق زنده نیست، به فتوای من او را مرده بدانید و بر او نماز بخوانید.

  8. وگر طلب کند انعامی از شما حافظ / حوالتش به لب یار دل‌نواز کنید

    و اگر حافظ از شما پاداشی خواست، او را به لبِ یارِ دلنواز حواله کنید.

تعبیر فال

قدر جمع دوستان یکدل را بدانید و این شادی را از چشم بد و بیگانه نگه دارید. اگر به لطف خدا تکیه کنید، غم آبروی شما را نمی‌برد. در برابر ناز کسی که دوستش دارید فروتن باشید. از همنشینی با کسانی که از جنس شما نیستند بپرهیزید. زندگی بی عشق و مهر، زندگی نیست.

درباره این غزل

غزلی در شادیِ جمعِ دوستانِ یکدل. بیتِ دوم به آیهٔ «وَ اِن یَکاد» اشاره دارد که برای دور کردنِ چشمِ بد خوانده می‌شود، و بیتِ هفتم از تندترین بیت‌های حافظ در ستایشِ عشق است: کسی که به عشق زنده نیست، نمرده مرده است.

موضوع‌ها: عشق · یک‌رنگی و پرهیز از ریا · زندگی و روزگار

بشنوید: با صدای فریدون فرح‌اندوز

غزل‌های مرتبط

دیوان را بگشا