غزل ۴۰۲: نکته‌ای دلکش بگویم خال آن مه‌رو ببین

نکته‌ای دلکش بگویم خال آن مه‌رو ببین
عقل و جان را بستهٔ زنجیر آن گیسو ببین

عیب دل کردم که وحشی‌وضع و هرجایی مباش
گفت چشم شیرگیر و غنج آن آهو ببین

حلقهٔ زلفش تماشاخانهٔ باد صباست
جان صد صاحب‌دل آن جا بستهٔ یک مو ببین

عابدان آفتاب از دلبر ما غافل‌اند
ای ملامت‌گو خدا را رو مبین آن رو ببین

زلف دل‌دزدش صبا را بند بر گردن نهاد
با هواداران ره رو حیلهٔ هندو ببین

این‌که من در جست‌وجوی او ز خود فارغ شدم
کس ندیده‌ست و نبیند مثلش از هر سو ببین

حافظ ار در گوشهٔ محراب می‌نالد رواست
ای نصیحت‌گو خدا را آن خم ابرو ببین

از مراد شاه منصور ای فلک سر برمتاب
تیزی شمشیر بنگر قوت بازو ببین

معنی ابیات

  1. نکته‌ای دلکش بگویم خال آن مه‌رو ببین / عقل و جان را بستهٔ زنجیر آن گیسو ببین

    نکته‌ای دلکش بگویم: خالِ آن ماه‌رو را ببین؛ عقل و جان را بستهٔ زنجیرِ آن گیسو ببین.

  2. عیب دل کردم که وحشی‌وضع و هرجایی مباش / گفت چشم شیرگیر و غنج آن آهو ببین

    دل را سرزنش کردم که وحشی‌خو و هرجایی مباش؛ گفت: چشمِ شیرگیر و نازِ آن آهو را ببین.

  3. حلقهٔ زلفش تماشاخانهٔ باد صباست / جان صد صاحب‌دل آن جا بستهٔ یک مو ببین

    حلقهٔ زلفش تماشاخانهٔ بادِ صباست؛ جانِ صد صاحب‌دل را آنجا بستهٔ یک مو ببین.

  4. عابدان آفتاب از دلبر ما غافل‌اند / ای ملامت‌گو خدا را رو مبین آن رو ببین

    پرستندگانِ آفتاب از دلبرِ ما غافل‌اند؛ ای ملامتگر، تو را به خدا، روی (خورشید) را مبین، آن روی را ببین.

  5. زلف دل‌دزدش صبا را بند بر گردن نهاد / با هواداران ره رو حیلهٔ هندو ببین

    زلفِ دل‌دزدش بند بر گردنِ صبا نهاد؛ نیرنگِ آن هندو (سیاهِ زلف) را با رهروانِ هوادار ببین.

  6. این‌که من در جست‌وجوی او ز خود فارغ شدم / کس ندیده‌ست و نبیند مثلش از هر سو ببین

    اینکه من در جست‌وجوی او از خود فارغ شدم، کسی ندیده و نمی‌بیند؛ همتایش را از هر سو ببین.

  7. حافظ ار در گوشهٔ محراب می‌نالد رواست / ای نصیحت‌گو خدا را آن خم ابرو ببین

    اگر حافظ در گوشهٔ محراب می‌نالد، رواست؛ ای نصیحت‌گو، تو را به خدا آن خمِ ابرو را ببین.

  8. از مراد شاه منصور ای فلک سر برمتاب / تیزی شمشیر بنگر قوت بازو ببین

    ای آسمان، از مرادِ شاه منصور سر برمتاب؛ تیزیِ شمشیر را بنگر و نیروی بازو را ببین.

تعبیر فال

دل شما به کسی یا چیزی بسته است که ارزش آن را دارد، هرچند دیگران سرزنش کنند. سرزنش‌کنندگان آنچه را شما دیده‌اید ندیده‌اند. در این جست‌وجو از خودخواهی رها شده‌اید و این خود دستاورد بزرگی است. پشتیبانی نیرومند دارید که کار شما را پیش می‌برد؛ به او تکیه کنید و از راه خود بازنگردید.

درباره این غزل

غزلی با ردیفِ «ببین» که سراسر دعوت به دیدنِ زیبایی‌هایی است که ملامتگران نمی‌بینند. بیتِ دوم پاسخی شیرین دارد: دل در برابرِ سرزنش می‌گوید «چشمِ شیرگیر و غنجِ آن آهو ببین». بیتِ پایانی شاه منصور، آخرین فرمانروای آل‌مظفر، را می‌ستاید.

موضوع‌ها: عشق · یک‌رنگی و پرهیز از ریا · کامیابی و کار

بشنوید: با صدای فریدون فرح‌اندوز

غزل‌های مرتبط

دیوان را بگشا