غزل ۴۰۱: چون شوم خاک رهش دامن بیفشاند ز من

چون شوم خاک رهش دامن بیفشاند ز من
ور بگویم دل بگردان رو بگرداند ز من

روی رنگین را به هر کس می‌نماید همچو گل
ور بگویم بازپوشان بازپوشاند ز من

چشم خود را گفتم آخر یک نظر سیرش ببین
گفت می‌خواهی مگر تا جوی خون راند ز من؟

او به خونم تشنه و من بر لبش تا چون شود
کام بستانم از او یا داد بستاند ز من

گر چو فرهادم به تلخی جان برآید باک نیست
بس حکایت‌های شیرین باز می‌ماند ز من

گر چو شمعش پیش میرم بر غمم خندان شود
ور برنجم خاطر نازک برنجاند ز من

دوستان جان داده‌ام بهر دهانش بنگرید
کو به چیزی مختصر چون باز می‌ماند ز من

صبر کن حافظ که گر زین دست باشد درس غم
عشق در هر گوشه‌ای افسانه‌ای خواند ز من

معنی ابیات

  1. چون شوم خاک رهش دامن بیفشاند ز من / ور بگویم دل بگردان رو بگرداند ز من

    وقتی خاکِ راهش می‌شوم، دامن از من می‌افشاند؛ و اگر بگویم دلت را مهربان کن، روی از من می‌گرداند.

  2. روی رنگین را به هر کس می‌نماید همچو گل / ور بگویم بازپوشان بازپوشاند ز من

    چهرهٔ رنگینش را مانندِ گل به هر کس نشان می‌دهد؛ و اگر بگویم بپوشان، تنها از من می‌پوشاند.

  3. چشم خود را گفتم آخر یک نظر سیرش ببین / گفت می‌خواهی مگر تا جوی خون راند ز من؟

    به چشمِ خود گفتم: آخر یک بار سیر او را ببین. گفت: مگر می‌خواهی جوی خون از من روان کند؟

  4. او به خونم تشنه و من بر لبش تا چون شود / کام بستانم از او یا داد بستاند ز من

    او تشنهٔ خونِ من است و من تشنهٔ لبِ او؛ تا ببینیم چه می‌شود: من کامِ خود را از او می‌گیرم یا او دادِ خود را از من؟

  5. گر چو فرهادم به تلخی جان برآید باک نیست / بس حکایت‌های شیرین باز می‌ماند ز من

    اگر مانندِ فرهاد جانم به تلخی برآید، باکی نیست؛ حکایت‌های شیرینِ بسیار از من باقی می‌ماند.

  6. گر چو شمعش پیش میرم بر غمم خندان شود / ور برنجم خاطر نازک برنجاند ز من

    اگر مانندِ شمع پیشِ او بمیرم، بر غمم خندان می‌شود؛ و اگر برنجم، دلِ نازکش از من می‌رنجد.

  7. دوستان جان داده‌ام بهر دهانش بنگرید / کو به چیزی مختصر چون باز می‌ماند ز من

    دوستان، من برای دهانِ او جان داده‌ام؛ ببینید چگونه حتی چیزی اندک را از من دریغ می‌کند.

  8. صبر کن حافظ که گر زین دست باشد درس غم / عشق در هر گوشه‌ای افسانه‌ای خواند ز من

    حافظ، صبر کن؛ اگر درسِ غم این‌گونه باشد، عشق در هر گوشه‌ای افسانه‌ای از من می‌خواند.

تعبیر فال

هرچه بیشتر فروتنی و خواهش می‌کنید، آن کس بیشتر دوری می‌کند. با همه مهربان است جز با شما، و این شما را آزرده است. اصرار و گله سودی ندارد و او را دورتر می‌کند. شکیبا باشید و عزت خود را نگه دارید. حتی اگر به خواسته نرسید، از این وفاداری نام نیکی برایتان می‌ماند.

درباره این غزل

غزلی با ردیفِ «ز من» در بی‌مهریِ یاری که هر خواهش را وارونه پاسخ می‌دهد. بیتِ پنجم با «تلخ» و «شیرین» به داستانِ فرهاد و شیرین اشاره دارد: هرچند جانِ فرهاد به تلخی رفت، حکایتِ «شیرین» از او ماند.

موضوع‌ها: صبر · یک‌رنگی و پرهیز از ریا · زندگی و روزگار

بشنوید: با صدای فریدون فرح‌اندوز

غزل‌های مرتبط

دیوان را بگشا