غزل ۴۰۳: شراب لعلکش و روی مهجبینان بین
شراب لعلکش و روی مهجبینان بین
خلاف مذهب آنان جمال اینان بین
به زیر دلق ملمع کمندها دارند
درازدستی این کوتهآستینان بین
به خرمن دو جهان سر فرونمیآرند
دماغ و کبر گدایان و خوشهچینان بین
بهای نیم کرشمه هزار جان طلبند
نیاز اهل دل و ناز نازنینان بین
حقوق صحبت ما را به باد داد و برفت
وفای صحبت یاران و همنشینان بین
اسیر عشق شدن چارهٔ خلاص من است
ضمیر عاقبتاندیش پیشبینان بین
کدورت از دل حافظ ببرد صحبت دوست
صفای همت پاکان و پاکدینان بین
معنی ابیات
شراب لعلکش و روی مهجبینان بین / خلاف مذهب آنان جمال اینان بین
بادهٔ لعل بنوش و روی ماهپیشانیان را ببین؛ برخلافِ آیینِ آنان (زاهدان)، جمالِ اینان را ببین.
به زیر دلق ملمع کمندها دارند / درازدستی این کوتهآستینان بین
زیرِ خرقهٔ رنگارنگ کمندها دارند؛ درازدستیِ این کوتاهآستینان را ببین.
به خرمن دو جهان سر فرونمیآرند / دماغ و کبر گدایان و خوشهچینان بین
به خرمنِ دو جهان سر فرود نمیآورند؛ غرور و بلندنظریِ گدایان و خوشهچینان را ببین.
بهای نیم کرشمه هزار جان طلبند / نیاز اهل دل و ناز نازنینان بین
بهای نیم کرشمه هزار جان میخواهند؛ نیازِ اهلِ دل و نازِ نازنینان را ببین.
حقوق صحبت ما را به باد داد و برفت / وفای صحبت یاران و همنشینان بین
حقوقِ همنشینیِ ما را به باد داد و رفت؛ وفای همنشینی و یارانِ همدم را ببین.
اسیر عشق شدن چارهٔ خلاص من است / ضمیر عاقبتاندیش پیشبینان بین
اسیرِ عشق شدن چارهٔ رهاییِ من است؛ ضمیرِ عاقبتاندیشِ آیندهنگران را ببین.
کدورت از دل حافظ ببرد صحبت دوست / صفای همت پاکان و پاکدینان بین
همنشینیِ دوست کدورت را از دلِ حافظ برد؛ صفای همتِ پاکان و پاکدینان را ببین.
تعبیر فال
به ظاهر پارسایان فریب نخورید؛ برخی زیر جامهٔ سادگی دام نهادهاند. در عوض، درویشان راستین بینیاز و سربلندند. از دوستی که حق همنشینی را نگه نداشت دلگیرید، اما این را درس بگیرید. دل سپردن به مهری راستین شما را از بندهای دیگر آزاد میکند. همنشینی با پاکان غبار دل را میبرد.
- نیت کلی: همنشینی با پاکان غبارِ دل را میبرد؛ همدمانِ پاکدل بجویید.
- عشق: از دوستی که حقِ همنشینی را نگه نداشت دلگیرید؛ درس بگیرید، و بدانید دل سپردن به مهری راستین شما را از بندهای دیگر آزاد میکند.
- کار: به ظاهرِ پارسایان فریب نخورید؛ برخی زیرِ جامهٔ سادگی دام نهادهاند.
- سفر: سفری با همراهانِ پاکدل و بیریا، دل را صاف میکند.
درباره این غزل
غزلی با ردیفِ «ببین» که بیتِ دومش طنزی تند دارد: «درازدستیِ این کوتهآستینان بین»؛ یعنی ریاکارانی که با آستینِ کوتاهِ زهد، دستی دراز در دنیا دارند. بیتِ ششم ناسازنمای آشنای حافظ است: اسیرِ عشق شدن راهِ رهایی است.
موضوعها: دوستی و وفا · زیبایی
بشنوید: با صدای فریدون فرحاندوز