غزل ۲۵۱: شب وصل است و طی شد نامهٔ هجر
شب وصل است و طی شد نامهٔ هجر
«سلام فیه حتی مطلع الفجر»
دلا در عاشقی ثابتقدم باش
که در این ره نباشد کار بیاجر
من از رندی نخواهم کرد توبه
و لو آذیتني بالهجر و الحجر
برآی ای صبح روشندل خدا را
که بس تاریک میبینم شب هجر
دلم رفت و ندیدم روی دلدار
فغان از این تطاول، آه از این زجر
وفا خواهی، جفاکش باش حافظ
فان الربح و الخسران في التجر
معنی ابیات
شب وصل است و طی شد نامهٔ هجر / «سلام فیه حتی مطلع الفجر»
شبِ وصال است و نامهٔ جدایی به پایان رسید؛ «این شب تا دمیدنِ سپیده سلامت است.»
دلا در عاشقی ثابتقدم باش / که در این ره نباشد کار بیاجر
ای دل، در عاشقی پایدار باش، که در این راه هیچ کاری بیپاداش نیست.
من از رندی نخواهم کرد توبه / و لو آذیتني بالهجر و الحجر
من از رندی توبه نمیکنم، «حتی اگر با دوری و سنگ آزارم دهی.»
برآی ای صبح روشندل خدا را / که بس تاریک میبینم شب هجر
ای صبحِ روشندل، تو را به خدا برآی، که شبِ جدایی را بسیار تاریک میبینم.
دلم رفت و ندیدم روی دلدار / فغان از این تطاول، آه از این زجر
دلم رفت و رویِ دلدار را ندیدم؛ فغان از این ستم و آه از این رنج.
وفا خواهی، جفاکش باش حافظ / فان الربح و الخسران في التجر
حافظ، اگر وفا میخواهی جفا را تحمل کن، «که سود و زیان هر دو در داد و ستد است.»
تعبیر فال
دوران جدایی به پایان میرسد و هنگام دیدار نزدیک است. در مهر و راه خود ثابتقدم بمانید، زیرا هیچ کوششی در این راه بیپاداش نمیماند. اگر هنوز تاریکی و دلتنگی هست، صبح نزدیک است. وفا میخواهید؟ پس سختی را هم تاب بیاورید؛ هر داد و ستدی سود و زیان دارد.
- نیت کلی: نیک؛ شبِ جدایی به پایان رسیده و هنگامِ دیدار نزدیک است.
- عشق: در مهرتان ثابتقدم بمانید؛ اگر وفا میخواهید، سختی را هم تاب بیاورید.
- کار: هیچ کوششی بیپاداش نمیماند. هر داد و ستدی سود و زیانی دارد؛ از زیانِ کوتاه نهراسید.
- سفر: سفری در آستانهٔ صبح و روشنایی؛ خوشیمن است.
درباره این غزل
غزلی کوتاه و مُلَمَّع، با مصراعهایی به عربی. مصراعِ دومِ مطلع از سورهٔ قدر است، «سَلامٌ هِیَ حَتّیٰ مَطلَعِ الفَجر»، که حافظ آن را با تغییری اندک برای شبِ وصال آورده است. پیامِ غزل در بیتِ دوم است: در این راه هیچ کاری بیاجر نیست.
موضوعها: فراق و دلتنگی · می و رندی · وصال
بشنوید: با صدای فریدون فرحاندوز