غزل ۳۷۶: دوستان وقت گل آن به که به عشرت کوشیم

دوستان وقت گل آن به که به عشرت کوشیم
سخن اهل دل است این و به جان بنیوشیم

نیست در کس کرم و وقت طرب می‌گذرد
چاره آن است که سجاده به می بفروشیم

خوش هوایی‌ست فرح‌بخش خدایا بفرست
نازنینی که به رویش می گل‌گون نوشیم

ارغنون ساز فلک ره‌زن اهل هنر است
چون از این غصه ننالیم و چرا نخروشیم؟

گل به جوش آمد و از می نزدیمش آبی
لاجرم زآتش حرمان و هوس می‌جوشیم

می‌کشیم از قدح لاله شرابی موهوم
چشم بد دور که بی‌مطرب و می مدهوشیم

حافظ این حال عجب با که توان گفت که ما
بلبلانیم که در موسم گل خاموشیم

معنی ابیات

  1. دوستان وقت گل آن به که به عشرت کوشیم / سخن اهل دل است این و به جان بنیوشیم

    ای دوستان، در فصلِ گل بهتر آن است که به شادی بکوشیم؛ این سخنِ اهلِ دل است و با جان بشنویم.

  2. نیست در کس کرم و وقت طرب می‌گذرد / چاره آن است که سجاده به می بفروشیم

    در کسی بخشش نیست و وقتِ شادی می‌گذرد؛ چاره آن است که سجاده را به باده بفروشیم.

  3. خوش هوایی‌ست فرح‌بخش خدایا بفرست / نازنینی که به رویش می گل‌گون نوشیم

    هوایی خوش و شادی‌بخش است؛ خدایا، نازنینی بفرست که به رویش بادهٔ گلگون بنوشیم.

  4. ارغنون ساز فلک ره‌زن اهل هنر است / چون از این غصه ننالیم و چرا نخروشیم؟

    آسمانِ ارغنون‌ساز راهزنِ اهلِ هنر است؛ چگونه از این غصه ننالیم و چرا نخروشیم؟

  5. گل به جوش آمد و از می نزدیمش آبی / لاجرم زآتش حرمان و هوس می‌جوشیم

    گل به جوش آمد و ما با باده آبی بر آتشش نزدیم؛ ناچار از آتشِ محرومی و هوس می‌جوشیم.

  6. می‌کشیم از قدح لاله شرابی موهوم / چشم بد دور که بی‌مطرب و می مدهوشیم

    از جامِ لاله شرابی خیالی می‌نوشیم؛ چشمِ بد دور، که بی نوازنده و باده مدهوشیم.

  7. حافظ این حال عجب با که توان گفت که ما / بلبلانیم که در موسم گل خاموشیم

    حافظ، این حالِ شگفت را با چه کسی می‌توان گفت، که ما بلبلانی هستیم که در فصلِ گل خاموشیم؟

تعبیر فال

هنگام شادی است، اما وسیله‌اش را ندارید و از کسی هم گشاده‌دستی نمی‌بینید. روزگار با اهل هنر ناسازگار است و حق دارید گله کنید. فرصت می‌گذرد و شما به خیال خوشی دل خوش کرده‌اید. با این همه استعداد خاموش مانده‌اید؛ این خاموشی را بشکنید و هر طور می‌توانید از این روزها بهره بگیرید.

درباره این غزل

غزلی بهاری که بیتِ پایانش تصویری تلخ و پرآوازه دارد: «بلبلانیم که در موسمِ گل خاموشیم». بیتِ چهارم گلایه‌ای همیشگی از ناسازگاریِ روزگار با اهلِ هنر است: «ارغنون‌سازِ فلک رهزنِ اهلِ هنر است».

موضوع‌ها: شادی و غنیمت دم · بخت و دگرگونی روزگار · معنویت و عرفان

بشنوید: با صدای فریدون فرح‌اندوز

غزل‌های مرتبط

دیوان را بگشا