غزل ۳۷۲: بگذار تا ز شارع میخانه بگذریم

بگذار تا ز شارع میخانه بگذریم
کز بهر جرعه‌ای همه محتاج این دریم

روز نخست چون دم رندی زدیم و عشق
شرط آن بود که جز ره آن شیوه نسپریم

جایی که تخت و مسند جم می‌رود به باد
گر غم خوریم خوش نبود به که می خوریم

تا بو که دست در کمر او توان زدن
در خون دل نشسته چو یاقوت احمریم

واعظ مکن نصیحت شوریدگان که ما
با خاک کوی دوست به فردوس ننگریم

چون صوفیان به حالت و رقصند مقتدا
ما نیز هم به شعبده دستی برآوریم

از جرعه تو خاک زمین در و لعل یافت
بیچاره ما که پیش تو از خاک کمتریم

حافظ چو ره به کنگره کاخ وصل نیست
با خاک آستانه این در به سر بریم

معنی ابیات

  1. بگذار تا ز شارع میخانه بگذریم / کز بهر جرعه‌ای همه محتاج این دریم

    بگذار از گذرگاهِ میخانه بگذریم، که برای جرعه‌ای همه نیازمندِ این دریم.

  2. روز نخست چون دم رندی زدیم و عشق / شرط آن بود که جز ره آن شیوه نسپریم

    روزِ نخست که دمِ رندی و عشق زدیم، شرط این بود که جز راهِ آن شیوه نرویم.

  3. جایی که تخت و مسند جم می‌رود به باد / گر غم خوریم خوش نبود به که می خوریم

    جایی که تخت و مسندِ جمشید به باد می‌رود، اگر غم بخوریم خوش نیست؛ بهتر است باده بنوشیم.

  4. تا بو که دست در کمر او توان زدن / در خون دل نشسته چو یاقوت احمریم

    به امیدِ آنکه دست در کمرِ او بتوان زد، مانندِ یاقوتِ سرخ در خونِ دل نشسته‌ایم.

  5. واعظ مکن نصیحت شوریدگان که ما / با خاک کوی دوست به فردوس ننگریم

    ای واعظ، شوریدگان را پند مده، که ما با خاکِ کوی دوست به بهشت نگاه نمی‌کنیم.

  6. چون صوفیان به حالت و رقصند مقتدا / ما نیز هم به شعبده دستی برآوریم

    چون صوفیان با حال و رقص پیشوا شده‌اند، ما نیز با شعبده دستی برمی‌آوریم.

  7. از جرعه تو خاک زمین در و لعل یافت / بیچاره ما که پیش تو از خاک کمتریم

    از جرعهٔ تو خاکِ زمین مروارید و لعل یافت؛ بیچاره ما، که پیشِ تو از خاک کمتریم.

  8. حافظ چو ره به کنگره کاخ وصل نیست / با خاک آستانه این در به سر بریم

    حافظ، چون راهی به کنگرهٔ کاخِ وصل نیست، با خاکِ آستانهٔ این در به سر می‌بریم.

تعبیر فال

از آغاز راه خود را برگزیده‌اید و شرط آن بود که از آن بازنگردید؛ بر پیمان بمانید. در جهانی که شکوه شاهان هم به باد می‌رود، غصه خوردن سودی ندارد. در آرزوی نزدیکی صبورانه رنج می‌برید. اگر راهی به اوج مقصود نیست، به همین نزدیکی اندک و بودن در آستانهٔ او خرسند باشید.

درباره این غزل

غزلی که بیتِ دومش پیمانِ رندان را می‌گوید: شرط این بود که جز راهِ عشق نرویم. بیتِ سوم پیامِ همیشگیِ حافظ را دارد: جایی که تختِ جم به باد می‌رود، غم خوردن خوش نیست. بیتِ پایانی فروتنی را با خرسندی به «خاکِ آستانه» نشان می‌دهد.

موضوع‌ها: امید و مژده · بخت و دگرگونی روزگار · دل‌شکستگی · معنویت و عرفان · می و رندی · وصال

بشنوید: با صدای فریدون فرح‌اندوز

غزل‌های مرتبط

دیوان را بگشا