غزل ۳۸۷: شاه شمشادقدان، خسرو شیریندهنان
شاه شمشادقدان، خسرو شیریندهنان
که به مژگان شکند قلب همه صفشکنان
مست بگذشت و نظر بر من درویش انداخت
گفت: ای چشم و چراغ همه شیرینسخنان
تا کی از سیم و زرت کیسه تهی خواهد بود؟
بندهٔ من شو و برخور ز همه سیمتنان
کمتر از ذره نهای، پست مشو، مهر بورز
تا به خلوتگه خورشید رسی چرخزنان
بر جهان تکیه مکن ور قدحی می داری
شادی زهرهجبینان خور و نازکبدنان
پیر پیمانهکش من که روانش خوش باد
گفت: پرهیز کن از صحبت پیمانشکنان
دامن دوست به دست آر و ز دشمن بگسل
مرد یزدان شو و فارغ گذر از اهرمنان
با صبا در چمن لاله سحر میگفتم
که شهیدان کهاند این همه خونینکفنان
گفت: حافظ! من و تو محرم این راز نهایم
از می لعل حکایت کن و شیریندهنان
معنی ابیات
شاه شمشادقدان، خسرو شیریندهنان / که به مژگان شکند قلب همه صفشکنان
پادشاهِ شمشادقامتان، خسروِ شیریندهنان، که با مژگان قلبِ سپاهِ همهٔ صفشکنان را میشکند،
مست بگذشت و نظر بر من درویش انداخت / گفت: ای چشم و چراغ همه شیرینسخنان
مست گذشت و نگاهی به منِ درویش انداخت و گفت: ای چشم و چراغِ همهٔ شیرینسخنان،
تا کی از سیم و زرت کیسه تهی خواهد بود؟ / بندهٔ من شو و برخور ز همه سیمتنان
تا کی کیسهات از سیم و زر تهی خواهد بود؟ بندهٔ من شو و از همهٔ سیمینتنان بهره ببر.
کمتر از ذره نهای، پست مشو، مهر بورز / تا به خلوتگه خورشید رسی چرخزنان
تو کمتر از ذره نیستی؛ پست مشو، مهر بورز، تا چرخزنان به خلوتگاهِ خورشید برسی.
بر جهان تکیه مکن ور قدحی می داری / شادی زهرهجبینان خور و نازکبدنان
بر جهان تکیه مکن؛ اگر جامِ بادهای داری، با زهرهجبینان و نازکبدنان شادی کن.
پیر پیمانهکش من که روانش خوش باد / گفت: پرهیز کن از صحبت پیمانشکنان
پیرِ پیمانهنوشِ من، که روانش شاد باد، گفت: از همنشینیِ پیمانشکنان بپرهیز.
دامن دوست به دست آر و ز دشمن بگسل / مرد یزدان شو و فارغ گذر از اهرمنان
دامنِ دوست را به دست آور و از دشمن ببر؛ مردِ یزدان شو و آسوده از اهریمنان بگذر.
با صبا در چمن لاله سحر میگفتم / که شهیدان کهاند این همه خونینکفنان
سحرگاه با صبا در لالهزار میگفتم: اینهمه خونینکفنان (لالهها) شهیدانِ چه کسانیاند؟
گفت: حافظ! من و تو محرم این راز نهایم / از می لعل حکایت کن و شیریندهنان
گفت: حافظ، من و تو محرمِ این راز نیستیم؛ از بادهٔ لعل و شیریندهنان حکایت کن.
تعبیر فال
کسی بلندپایه به شما توجه کرده و راه برخورداری را به رویتان گشوده است. خود را کوچک نشمارید: با مهر میتوانید به جایگاهی بلند برسید. به دنیا تکیه نکنید و از پیمانشکنان دوری کنید. دوست را نگه دارید و از دشمن ببرید. دربارهٔ رازهایی که از فهم شما بیرون است کنجکاوی نکنید و به شادیهای روشن زندگی بپردازید.
- نیت کلی: کسی بلندپایه به شما توجه کرده و راهِ برخورداری را گشوده است.
- عشق: خود را کوچک نشمارید؛ با مهر میتوانید به جایگاهی بلند برسید. از پیمانشکنان دوری کنید.
- کار: به دنیا تکیه نکنید؛ دوست را نگه دارید و از دشمن ببرید؛ دربارهٔ رازهای نافهمیدنی کنجکاوی نکنید.
- سفر: سفری سحرگاهی در دشت و لالهزار، دلتان را روشن میکند.
درباره این غزل
غزلی که در آن یار خود به سخن درمیآید و شاعر را «چشم و چراغِ همهٔ شیرینسخنان» میخواند. بیتِ چهارم پندی بلند است، «کمتر از ذره نهای پست مشو مهر بورز»، با بازی بر دو معنای «مهر»: عشق و خورشید. مصراعِ «پرهیز کن از صحبتِ پیمانشکنان» از پندهای پرنقلِ دیوان است.
موضوعها: عشق · پند و راهنمایی · پول و دارایی
بشنوید: با صدای فریدون فرحاندوز