غزل ۳۸۸: بهار و گل طربانگیز گشت و توبهشکن
بهار و گل طربانگیز گشت و توبهشکن
به شادی رخ گل بیخ غم ز دل بر کن
رسید باد صبا غنچه در هواداری
ز خود برون شد و بر خود درید پیراهن
طریق صدق بیاموز از آب صافی دل
به راستی طلب آزادگی ز سرو چمن
ز دستبرد صبا گرد گل کلاله نگر
شکنج گیسوی سنبل ببین به روی سمن
عروس غنچه رسید از حرم به طالع سعد
بعینه دل و دین میبرد به وجه حسن
صفیر بلبل شوریده و نفیر هزار
برای وصل گل آمد برون ز بیت حزن
حدیث صحبت خوبان و جام باده بگو
به قول حافظ و فتوی پیر صاحب فن
معنی ابیات
بهار و گل طربانگیز گشت و توبهشکن / به شادی رخ گل بیخ غم ز دل بر کن
بهار و گل شادیانگیز و توبهشکن شدند؛ به شادیِ چهرهٔ گل، ریشهٔ غم را از دل برکن.
رسید باد صبا غنچه در هواداری / ز خود برون شد و بر خود درید پیراهن
بادِ صبا رسید و غنچه از سرِ هواداری از خود بیرون شد و پیراهن بر تن درید (شکفت).
طریق صدق بیاموز از آب صافی دل / به راستی طلب آزادگی ز سرو چمن
راهِ راستی را از آبِ صافدل بیاموز، و آزادگی را به راستی از سروِ چمن بخواه.
ز دستبرد صبا گرد گل کلاله نگر / شکنج گیسوی سنبل ببین به روی سمن
از دستبردِ صبا، کلالهٔ گیسو را بر گردِ گل ببین، و پیچوتابِ گیسوی سنبل را بر روی یاسمن تماشا کن.
عروس غنچه رسید از حرم به طالع سعد / بعینه دل و دین میبرد به وجه حسن
عروسِ غنچه با طالعِ سعد از حرم (پرده) بیرون آمد؛ بهراستی با چهرهٔ زیبا دل و دین میبرد.
صفیر بلبل شوریده و نفیر هزار / برای وصل گل آمد برون ز بیت حزن
بانگِ بلبلِ شوریده و نوای هزاردستان، برای وصلِ گل از کلبهٔ اندوه بیرون آمد.
حدیث صحبت خوبان و جام باده بگو / به قول حافظ و فتوی پیر صاحب فن
حدیثِ همنشینیِ خوبان و جامِ باده را بگو، به گفتهٔ حافظ و فتوای پیرِ کاردان.
تعبیر فال
بهار و هنگام شادی رسیده است؛ ریشهٔ غم را از دل برکنید. از طبیعت بیاموزید: راستی و پاکی را از آب و آزادگی را از سرو. بخت شما نیک است و چیزی تازه و فرخنده در راه است. از گوشهٔ اندوه بیرون بیایید و به دیدار آنچه دوست دارید بروید.
- نیت کلی: بهار و هنگامِ شادی رسیده است؛ ریشهٔ غم را از دل برکنید.
- عشق: از گوشهٔ اندوه بیرون بیایید و به دیدارِ آنچه دوست دارید بروید؛ وصل نزدیک است.
- کار: از طبیعت بیاموزید: راستی و پاکی را از آب و آزادگی را از سرو. کارِ تازهای با طالعِ نیک در راه است.
- سفر: سفری بهاری به باغ و طبیعت خجسته و شادیآور است.
درباره این غزل
غزلی بهاری که جهانِ گل و غنچه و بلبل را جشن میگیرد. بیتِ سوم پندی ماندگار از طبیعت میگیرد: «طریقِ صدق بیاموز از آبِ صافیدل / به راستی طلبِ آزادگی ز سروِ چمن». «بیتالحزن» در بیتِ ششم یادآورِ کلبهٔ اندوهِ یعقوب است.
موضوعها: شادی و غنیمت دم · ازدواج · زیبایی · آغاز دوباره · وصال
بشنوید: با صدای فریدون فرحاندوز