غزل ۳۸۸: بهار و گل طرب‌انگیز گشت و توبه‌شکن

بهار و گل طرب‌انگیز گشت و توبه‌شکن
به شادی رخ گل بیخ غم ز دل بر کن

رسید باد صبا غنچه در هواداری
ز خود برون شد و بر خود درید پیراهن

طریق صدق بیاموز از آب صافی دل
به راستی طلب آزادگی ز سرو چمن

ز دستبرد صبا گرد گل کلاله نگر
شکنج گیسوی سنبل ببین به روی سمن

عروس غنچه رسید از حرم به طالع سعد
بعینه دل و دین می‌برد به وجه حسن

صفیر بلبل شوریده و نفیر هزار
برای وصل گل آمد برون ز بیت حزن

حدیث صحبت خوبان و جام باده بگو
به قول حافظ و فتوی پیر صاحب فن

معنی ابیات

  1. بهار و گل طرب‌انگیز گشت و توبه‌شکن / به شادی رخ گل بیخ غم ز دل بر کن

    بهار و گل شادی‌انگیز و توبه‌شکن شدند؛ به شادیِ چهرهٔ گل، ریشهٔ غم را از دل برکن.

  2. رسید باد صبا غنچه در هواداری / ز خود برون شد و بر خود درید پیراهن

    بادِ صبا رسید و غنچه از سرِ هواداری از خود بیرون شد و پیراهن بر تن درید (شکفت).

  3. طریق صدق بیاموز از آب صافی دل / به راستی طلب آزادگی ز سرو چمن

    راهِ راستی را از آبِ صاف‌دل بیاموز، و آزادگی را به راستی از سروِ چمن بخواه.

  4. ز دستبرد صبا گرد گل کلاله نگر / شکنج گیسوی سنبل ببین به روی سمن

    از دستبردِ صبا، کلالهٔ گیسو را بر گردِ گل ببین، و پیچ‌وتابِ گیسوی سنبل را بر روی یاسمن تماشا کن.

  5. عروس غنچه رسید از حرم به طالع سعد / بعینه دل و دین می‌برد به وجه حسن

    عروسِ غنچه با طالعِ سعد از حرم (پرده) بیرون آمد؛ به‌راستی با چهرهٔ زیبا دل و دین می‌برد.

  6. صفیر بلبل شوریده و نفیر هزار / برای وصل گل آمد برون ز بیت حزن

    بانگِ بلبلِ شوریده و نوای هزاردستان، برای وصلِ گل از کلبهٔ اندوه بیرون آمد.

  7. حدیث صحبت خوبان و جام باده بگو / به قول حافظ و فتوی پیر صاحب فن

    حدیثِ همنشینیِ خوبان و جامِ باده را بگو، به گفتهٔ حافظ و فتوای پیرِ کاردان.

تعبیر فال

بهار و هنگام شادی رسیده است؛ ریشهٔ غم را از دل برکنید. از طبیعت بیاموزید: راستی و پاکی را از آب و آزادگی را از سرو. بخت شما نیک است و چیزی تازه و فرخنده در راه است. از گوشهٔ اندوه بیرون بیایید و به دیدار آنچه دوست دارید بروید.

درباره این غزل

غزلی بهاری که جهانِ گل و غنچه و بلبل را جشن می‌گیرد. بیتِ سوم پندی ماندگار از طبیعت می‌گیرد: «طریقِ صدق بیاموز از آبِ صافی‌دل / به راستی طلبِ آزادگی ز سروِ چمن». «بیت‌الحزن» در بیتِ ششم یادآورِ کلبهٔ اندوهِ یعقوب است.

موضوع‌ها: شادی و غنیمت دم · ازدواج · زیبایی · آغاز دوباره · وصال

بشنوید: با صدای فریدون فرح‌اندوز

غزل‌های مرتبط

دیوان را بگشا