غزل ۳۸۹: چو گل هر دم به بویت جامه در تن
چو گل هر دم به بویت جامه در تن
کنم چاک از گریبان تا به دامن
تنت را دید گل گویی که در باغ
چو مستان جامه را بدرید بر تن
من از دست غمت مشکل برم جان
ولی دل را تو آسان بردی از من
به قول دشمنان برگشتی از دوست
نگردد هیچ کس با دوست دشمن
تنت در جامه چون در جام باده
دلت در سینه چون در سیم آهن
ببار ای شمع اشک از چشم خونین
که شد سوز دلت بر خلق روشن
مکن کز سینهام آه جگرسوز
برآید همچو دود از راه روزن
دلم را مشکن و در پا مینداز
که دارد در سر زلف تو مسکن
چو دل در زلف تو بستهست حافظ
بدین سان کار او در پا میفکن
معنی ابیات
چو گل هر دم به بویت جامه در تن / کنم چاک از گریبان تا به دامن
مانندِ گل، هر دم به بوی تو جامه را بر تن از گریبان تا دامن چاک میکنم.
تنت را دید گل گویی که در باغ / چو مستان جامه را بدرید بر تن
گویی گل تنِ تو را در باغ دید که مانندِ مستان جامه را بر تن درید.
من از دست غمت مشکل برم جان / ولی دل را تو آسان بردی از من
من از دستِ غمِ تو بهدشواری جان به در میبرم، اما تو دل را بهآسانی از من بردی.
به قول دشمنان برگشتی از دوست / نگردد هیچ کس با دوست دشمن
به گفتهٔ دشمنان از دوست روی گرداندی؛ هیچ کس با دوست دشمن نمیشود.
تنت در جامه چون در جام باده / دلت در سینه چون در سیم آهن
تنت در جامه مانندِ باده در جام است، و دلت در سینه مانندِ آهن در نقره.
ببار ای شمع اشک از چشم خونین / که شد سوز دلت بر خلق روشن
ای شمع، از چشمِ خونین اشک ببار، که سوزِ دلت بر مردم آشکار شد.
مکن کز سینهام آه جگرسوز / برآید همچو دود از راه روزن
کاری مکن که آهِ جگرسوز از سینهام مانندِ دود از روزن بیرون آید.
دلم را مشکن و در پا مینداز / که دارد در سر زلف تو مسکن
دلم را مشکن و زیرِ پا مینداز، که در سرِ زلفِ تو خانه دارد.
چو دل در زلف تو بستهست حافظ / بدین سان کار او در پا میفکن
چون دلِ حافظ در زلفِ تو بسته است، اینگونه کارش را زیرِ پا میفکن.
تعبیر فال
دل خود را آسان دادهاید و اکنون از غم آن بهسختی رهایی مییابید. کسی که دوستش دارید به حرف بدخواهان از شما روی گردانده است؛ به او بگویید که دوست را نباید به گفتهٔ دشمن رها کرد. در ظاهر لطیف است و در دل سخت. از او بخواهید دل شما را نشکند و کارتان را خوار نشمارد.
- نیت کلی: دلِ خود را آسان دادهاید و اکنون از غمِ آن بهسختی رها میشوید.
- عشق: او به حرفِ بدخواهان از شما روی گردانده است؛ بگویید که دوست را نباید به گفتهٔ دشمن رها کرد و از او بخواهید دلتان را نشکند.
- کار: به سخنِ سخنچینان دربارهٔ همکاران و دوستان اعتماد نکنید؛ پیش از داوری، خود بپرسید.
- سفر: پیش از سفر، دلخوریها را با گفتوگو برطرف کنید.
درباره این غزل
غزلی کوتاهوزن که بیتِ سومش تلخیِ نابرابرِ عشق را میگوید: «من از دستِ غمت مشکل برم جان / ولی دل را تو آسان بردی از من». بیتِ پنجم تشبیهی دوگانه دارد: تنِ یار لطیف چون باده در جام، و دلش سخت چون آهن در نقره.
موضوعها: عشق · دوستی و وفا · زندگی و روزگار
بشنوید: با صدای فریدون فرحاندوز