غزل ۲۷۳: اگر رفیق شفیقی، درست پیمان باش
اگر رفیق شفیقی، درست پیمان باش
حریف خانه و گرمابه و گلستان باش
شکنج زلف پریشان به دست باد مده
مگو که خاطر عشاق، گو پریشان باش
گرت هواست که با خضر همنشین باشی
نهان ز چشم سکندر چو آب حیوان باش
زبور عشق نوازی نه کار هر مرغی است
بیا و نوگل این بلبل غزلخوان باش
طریق خدمت و آیین بندگی کردن
خدای را که رها کن به ما و سلطان باش
دگر به صید حرم تیغ برمکش، زنهار
وز آن که با دل ما کردهای پشیمان باش
تو شمع انجمنی، یکزبان و یکدل شو
خیال و کوشش پروانه بین و خندان باش
کمال دلبری و حسن در نظربازی است
به شیوهٔ نظر، از نادران دوران باش
خموش حافظ و از جور یار ناله مکن
تو را که گفت که در روی خوب، حیران باش؟
معنی ابیات
اگر رفیق شفیقی، درست پیمان باش / حریف خانه و گرمابه و گلستان باش
اگر رفیقِ دلسوزی، درستپیمان باش؛ همراهِ خانه و گرمابه و گلستان باش.
شکنج زلف پریشان به دست باد مده / مگو که خاطر عشاق، گو پریشان باش
پیچِ زلفِ پریشانت را به دستِ باد مده؛ مگو که بگذار دلِ عاشقان پریشان باشد.
گرت هواست که با خضر همنشین باشی / نهان ز چشم سکندر چو آب حیوان باش
اگر آرزو داری که با خضر همنشین باشی، مانندِ آبِ حیات از چشمِ اسکندر پنهان باش.
زبور عشق نوازی نه کار هر مرغی است / بیا و نوگل این بلبل غزلخوان باش
نواختنِ زبورِ عشق کارِ هر پرندهای نیست؛ بیا و گلِ تازهٔ این بلبلِ غزلخوان باش.
طریق خدمت و آیین بندگی کردن / خدای را که رها کن به ما و سلطان باش
تو را به خدا، راهِ خدمت و آیینِ بندگی را به ما واگذار و خود سلطان باش.
دگر به صید حرم تیغ برمکش، زنهار / وز آن که با دل ما کردهای پشیمان باش
زنهار، دیگر برای شکارِ حرم شمشیر مکش، و از آنچه با دلِ ما کردهای پشیمان باش.
تو شمع انجمنی، یکزبان و یکدل شو / خیال و کوشش پروانه بین و خندان باش
تو شمعِ انجمنی؛ یکزبان و یکدل شو؛ خیال و کوششِ پروانه را ببین و خندان باش.
کمال دلبری و حسن در نظربازی است / به شیوهٔ نظر، از نادران دوران باش
کمالِ دلبری و زیبایی در نظربازی است؛ در شیوهٔ نگاه، از نادرههای روزگار باش.
خموش حافظ و از جور یار ناله مکن / تو را که گفت که در روی خوب، حیران باش؟
حافظ، خاموش باش و از ستمِ یار ناله مکن؛ چه کسی به تو گفت که در روی خوب حیران باش؟
تعبیر فال
از کسی که دوستش دارید انتظار وفا و همراهی در همه حال دارید؛ این را با مهربانی از او بخواهید. اگر خود در جایگاه برتر هستید، دل دوستداران را پریشان نکنید و یکدل و یکزبان باشید. راز ارزشمند را از نااهل پنهان نگه دارید. از بیمهری گله نکنید؛ خود این دلبستگی را برگزیدهاید.
- نیت کلی: رازِ ارزشمند را از نااهل پنهان نگه دارید.
- عشق: از کسی که دوستش دارید انتظارِ وفا و همراهی در همه حال دارید؛ این را با مهربانی بخواهید، و از بیمهری گله نکنید، خود این دلبستگی را برگزیدهاید.
- کار: اگر خود در جایگاهِ برتر هستید، دلِ همراهان را پریشان نکنید و یکدل و یکزبان باشید.
- سفر: همسفری بجویید که در خانه و گرمابه و گلستان همراه باشد.
درباره این غزل
غزلی که بیتِ نخستش تعریفی پرآوازه از دوستیِ راستین است: «اگر رفیقِ شفیقی درستپیمان باش / حریفِ خانه و گرمابه و گلستان باش». بیتِ سوم به داستانِ اسکندر و خضر اشاره دارد که آبِ حیات از اسکندر پنهان ماند و خضر به آن رسید.
موضوعها: عشق · دوستی و وفا · زیبایی · زندگی و روزگار
بشنوید: با صدای فریدون فرحاندوز