غزل ۲۷۳: اگر رفیق شفیقی، درست پیمان باش

اگر رفیق شفیقی، درست پیمان باش
حریف خانه و گرمابه و گلستان باش

شکنج زلف پریشان به دست باد مده
مگو که خاطر عشاق، گو پریشان باش

گرت هواست که با خضر هم‌نشین باشی
نهان ز چشم سکندر چو آب حیوان باش

زبور عشق نوازی نه کار هر مرغی است
بیا و نوگل این بلبل غزل‌خوان باش

طریق خدمت و آیین بندگی کردن
خدای را که رها کن به ما و سلطان باش

دگر به صید حرم تیغ برمکش، زنهار
وز آن که با دل ما کرده‌ای پشیمان باش

تو شمع انجمنی، یک‌زبان و یک‌دل شو
خیال و کوشش پروانه بین و خندان باش

کمال دل‌بری و حسن در نظربازی است
به شیوهٔ نظر، از نادران دوران باش

خموش حافظ و از جور یار ناله مکن
تو را که گفت که در روی خوب، حیران باش؟

معنی ابیات

  1. اگر رفیق شفیقی، درست پیمان باش / حریف خانه و گرمابه و گلستان باش

    اگر رفیقِ دلسوزی، درست‌پیمان باش؛ همراهِ خانه و گرمابه و گلستان باش.

  2. شکنج زلف پریشان به دست باد مده / مگو که خاطر عشاق، گو پریشان باش

    پیچِ زلفِ پریشانت را به دستِ باد مده؛ مگو که بگذار دلِ عاشقان پریشان باشد.

  3. گرت هواست که با خضر هم‌نشین باشی / نهان ز چشم سکندر چو آب حیوان باش

    اگر آرزو داری که با خضر همنشین باشی، مانندِ آبِ حیات از چشمِ اسکندر پنهان باش.

  4. زبور عشق نوازی نه کار هر مرغی است / بیا و نوگل این بلبل غزل‌خوان باش

    نواختنِ زبورِ عشق کارِ هر پرنده‌ای نیست؛ بیا و گلِ تازهٔ این بلبلِ غزلخوان باش.

  5. طریق خدمت و آیین بندگی کردن / خدای را که رها کن به ما و سلطان باش

    تو را به خدا، راهِ خدمت و آیینِ بندگی را به ما واگذار و خود سلطان باش.

  6. دگر به صید حرم تیغ برمکش، زنهار / وز آن که با دل ما کرده‌ای پشیمان باش

    زنهار، دیگر برای شکارِ حرم شمشیر مکش، و از آنچه با دلِ ما کرده‌ای پشیمان باش.

  7. تو شمع انجمنی، یک‌زبان و یک‌دل شو / خیال و کوشش پروانه بین و خندان باش

    تو شمعِ انجمنی؛ یک‌زبان و یک‌دل شو؛ خیال و کوششِ پروانه را ببین و خندان باش.

  8. کمال دل‌بری و حسن در نظربازی است / به شیوهٔ نظر، از نادران دوران باش

    کمالِ دلبری و زیبایی در نظربازی است؛ در شیوهٔ نگاه، از نادره‌های روزگار باش.

  9. خموش حافظ و از جور یار ناله مکن / تو را که گفت که در روی خوب، حیران باش؟

    حافظ، خاموش باش و از ستمِ یار ناله مکن؛ چه کسی به تو گفت که در روی خوب حیران باش؟

تعبیر فال

از کسی که دوستش دارید انتظار وفا و همراهی در همه حال دارید؛ این را با مهربانی از او بخواهید. اگر خود در جایگاه برتر هستید، دل دوستداران را پریشان نکنید و یکدل و یک‌زبان باشید. راز ارزشمند را از نااهل پنهان نگه دارید. از بی‌مهری گله نکنید؛ خود این دلبستگی را برگزیده‌اید.

درباره این غزل

غزلی که بیتِ نخستش تعریفی پرآوازه از دوستیِ راستین است: «اگر رفیقِ شفیقی درست‌پیمان باش / حریفِ خانه و گرمابه و گلستان باش». بیتِ سوم به داستانِ اسکندر و خضر اشاره دارد که آبِ حیات از اسکندر پنهان ماند و خضر به آن رسید.

موضوع‌ها: عشق · دوستی و وفا · زیبایی · زندگی و روزگار

بشنوید: با صدای فریدون فرح‌اندوز

غزل‌های مرتبط

دیوان را بگشا