غزل ۱۵۶: به حسن و خلق و وفا کس به یار ما نرسد
به حسن و خلق و وفا کس به یار ما نرسد
تو را در این سخن، انکار کار ما نرسد
اگرچه حسنفروشان به جلوه آمدهاند
کسی به حسن و ملاحت به یار ما نرسد
به حق صحبت دیرین که هیچ محرم راز
به یار یک جهت حقگزار ما نرسد
هزار نقش برآید ز کلک صنع و یکی
به دلپذیری نقش نگار ما نرسد
هزار نقد به بازار کائنات آرند
یکی به سکهٔ صاحب عیار ما نرسد
دریغ قافله عمر کآنچنان رفتند
که گردشان به هوای دیار ما نرسد
دلا ز رنج حسودان مرنج و واثق باش
که بد به خاطر امیدوار ما نرسد
چنان بزی که اگر خاک ره شوی کس را
غبار خاطری از رهگذار ما نرسد
بسوخت حافظ و ترسم که شرح قصهٔ او
به سمع پادشه کامگار ما نرسد
معنی ابیات
به حسن و خلق و وفا کس به یار ما نرسد / تو را در این سخن، انکار کار ما نرسد
در زیبایی، خوی و وفا هیچ کس به یارِ ما نمیرسد؛ انکارِ تو در این سخن به کارِ ما آسیبی نمیزند.
اگرچه حسنفروشان به جلوه آمدهاند / کسی به حسن و ملاحت به یار ما نرسد
هرچند زیباییفروشان به جلوه آمدهاند، هیچ کس در زیبایی و نمک به یارِ ما نمیرسد.
به حق صحبت دیرین که هیچ محرم راز / به یار یک جهت حقگزار ما نرسد
به حقِ همنشینیِ دیرین سوگند که هیچ محرمِ رازی به یارِ یکرنگ و حقشناسِ ما نمیرسد.
هزار نقش برآید ز کلک صنع و یکی / به دلپذیری نقش نگار ما نرسد
هزار نقش از قلمِ آفرینش برمیآید و هیچیک در دلپذیری به نقشِ نگارِ ما نمیرسد.
هزار نقد به بازار کائنات آرند / یکی به سکهٔ صاحب عیار ما نرسد
هزار سکه به بازارِ هستی میآورند و هیچیک به سکهٔ آن صاحبعیارِ ما نمیرسد.
دریغ قافله عمر کآنچنان رفتند / که گردشان به هوای دیار ما نرسد
دریغ از کاروانِ عمر، که چنان رفتند که حتی گردشان به هوای سرزمینِ ما نمیرسد.
دلا ز رنج حسودان مرنج و واثق باش / که بد به خاطر امیدوار ما نرسد
ای دل، از رنجِ حسودان مرنج و مطمئن باش که بدی به دلِ امیدوارِ ما نمیرسد.
چنان بزی که اگر خاک ره شوی کس را / غبار خاطری از رهگذار ما نرسد
چنان زندگی کن که اگر خاکِ راه هم شوی، از رهگذرِ ما غبارِ رنجشی به دلِ کسی نرسد.
بسوخت حافظ و ترسم که شرح قصهٔ او / به سمع پادشه کامگار ما نرسد
حافظ سوخت، و میترسم شرحِ قصهاش به گوشِ پادشاهِ کامروای ما نرسد.
تعبیر فال
آن که دوستش دارید در خوبی و وفا مانند ندارد و حق با شماست که او را برتر میدانید. از حسادت و بدگویی دیگران نرنجید و مطمئن باشید که بدی به شما نمیرسد. چنان زندگی کنید که از شما رنجشی بر دل کسی نماند. حال خود را به کسی که میتواند کاری کند برسانید.
- نیت کلی: آن که دوستش دارید در خوبی و وفا همتا ندارد و حق با شماست.
- عشق: قدرِ یارِ یکرنگ را بدانید؛ از حسادت و بدگوییِ دیگران نرنجید، که بدی به شما نمیرسد.
- کار: چنان رفتار کنید که از شما رنجشی بر دلِ کسی نماند؛ حالِ خود را به کسی که میتواند کاری کند برسانید.
- سفر: عمر چون کاروان میگذرد؛ سفری را که آرزویش دارید به تأخیر نیندازید.
درباره این غزل
غزلی در ستایشِ یار با ردیفِ «نرسد»، که بیتِ هشتمش از پندهای اخلاقیِ پرآوازهٔ حافظ است: «چنان بزی که اگر خاکِ ره شوی کس را / غبارِ خاطری از رهگذارِ ما نرسد». بیتِ ششم با دریغ از گذرِ کاروانِ عمر یاد میکند.
موضوعها: عشق · دوستی و وفا · سفر و غربت · پول و دارایی · زیبایی · زندگی و روزگار
بشنوید: با صدای فریدون فرحاندوز