غزل ۲۷۴: به دور لاله، قدح گیر و بی‌ریا می‌باش

به دور لاله، قدح گیر و بی‌ریا می‌باش
به بوی گل، نفسی همدم صبا می‌باش

نگویمت که همه ساله می پرستی کن
سه ماه می خور و نه ماه پارسا می‌باش

چو پیر سالک عشقت به می حواله کند
بنوش و منتظر رحمت خدا می‌باش

گرت هواست که چون جم به سر غیب رسی
بیا و همدم جام جهان‌نما می‌باش

چو غنچه گر چه فروبستگی‌ست کار جهان
تو همچو باد بهاری گره‌گشا می‌باش

وفا مجوی ز کس ور سخن نمی‌شنوی
به هرزه طالب سیمرغ و کیمیا می‌باش

مرید طاعت بیگانگان مشو حافظ
ولی معاشر رندان پارسا می‌باش

معنی ابیات

  1. به دور لاله، قدح گیر و بی‌ریا می‌باش / به بوی گل، نفسی همدم صبا می‌باش

    در روزگارِ لاله جام بگیر و بی‌ریا باش؛ به بوی گل، دمی همدمِ صبا باش.

  2. نگویمت که همه ساله می پرستی کن / سه ماه می خور و نه ماه پارسا می‌باش

    نمی‌گویم همهٔ سال باده‌پرستی کن؛ سه ماه باده بنوش و نه ماه پارسا باش.

  3. چو پیر سالک عشقت به می حواله کند / بنوش و منتظر رحمت خدا می‌باش

    وقتی پیرِ راهدانِ عشق تو را به باده حواله کرد، بنوش و منتظرِ رحمتِ خدا باش.

  4. گرت هواست که چون جم به سر غیب رسی / بیا و همدم جام جهان‌نما می‌باش

    اگر آرزو داری مانندِ جمشید به رازِ غیب برسی، بیا و همدمِ جامِ جهان‌نما باش.

  5. چو غنچه گر چه فروبستگی‌ست کار جهان / تو همچو باد بهاری گره‌گشا می‌باش

    هرچند کارِ جهان مانندِ غنچه بسته است، تو مانندِ بادِ بهاری گره‌گشا باش.

  6. وفا مجوی ز کس ور سخن نمی‌شنوی / به هرزه طالب سیمرغ و کیمیا می‌باش

    از کسی وفا مجوی؛ و اگر سخن نمی‌شنوی، بیهوده در پیِ سیمرغ و کیمیا باش.

  7. مرید طاعت بیگانگان مشو حافظ / ولی معاشر رندان پارسا می‌باش

    حافظ، مریدِ طاعتِ بیگانگان مشو، اما همنشینِ رندانِ پارسا باش.

تعبیر فال

اعتدال را پیشه کنید: نه همیشه در پی خوشی باشید و نه همیشه سخت‌گیر. بی‌ریا زندگی کنید و از پند راهنمای آگاه پیروی کنید. اگر کارها گره خورده است، خود گره‌گشا باشید و به دیگران نیز یاری رسانید. از هیچ‌کس انتظار وفای کامل نداشته باشید. با مردمان پاک‌دل و بی‌تکلف همنشین شوید.

درباره این غزل

غزلی با ردیفِ «می‌باش» که بیتِ دومش به مَثَل بدل شده است: «سه ماه می خور و نه ماه پارسا می‌باش»؛ یعنی اعتدال. بیتِ پنجم از امیدبخش‌ترین پندهای حافظ است: «تو همچو بادِ بهاری گره‌گشا می‌باش».

موضوع‌ها: پند و راهنمایی · دوستی و وفا · معنویت و عرفان · آغاز دوباره · می و رندی

بشنوید: با صدای فریدون فرح‌اندوز

غزل‌های مرتبط

دیوان را بگشا