غزل ۲۸۳: سحر ز هاتف غیبم رسید مژده به گوش

سحر ز هاتف غیبم رسید مژده به گوش
که دور شاه‌شجاع است، می دلیر بنوش

شد آن که اهل نظر بر کناره می‌رفتند
هزار گونه سخن در دهان و لب خاموش

به صوت چنگ بگوییم آن حکایت‌ها
که از نهفتن آن دیگ سینه می‌زد جوش

شراب خانگی ترس محتسب‌خورده
به روی یار بنوشیم و بانگ نوشانوش

ز کوی میکده دوشش به دوش می‌بردند
امام شهر که سجاده می‌کشید به دوش

دلا! دلالت خیرت کنم به راه نجات
مکن به فسق مباهات و زهد هم مفروش

محل نور تجلی‌ست رای انور شاه
چو قرب او طلبی در صفای نیت کوش

به جز ثنای جلالش مساز ورد ضمیر
که هست گوش دلش محرم پیام سروش

رموز مصلحت ملک خسروان دانند
گدای گوشه‌نشینی تو حافظا مخروش

معنی ابیات

  1. سحر ز هاتف غیبم رسید مژده به گوش / که دور شاه‌شجاع است، می دلیر بنوش

    سحرگاه از سروشِ غیب مژده‌ای به گوشم رسید که دورانِ شاه شجاع است؛ باده را بی‌پروا بنوش.

  2. شد آن که اهل نظر بر کناره می‌رفتند / هزار گونه سخن در دهان و لب خاموش

    گذشت آن روزگار که اهلِ نظر با هزارگونه سخن در دهان و لبِ خاموش کناره می‌گرفتند.

  3. به صوت چنگ بگوییم آن حکایت‌ها / که از نهفتن آن دیگ سینه می‌زد جوش

    با آوازِ چنگ آن حکایت‌ها را می‌گوییم که دیگِ سینه از پنهان داشتنشان می‌جوشید.

  4. شراب خانگی ترس محتسب‌خورده / به روی یار بنوشیم و بانگ نوشانوش

    شرابِ خانگیِ ترسِ محتسب‌خورده را به روی یار و با بانگِ نوشانوش می‌نوشیم.

  5. ز کوی میکده دوشش به دوش می‌بردند / امام شهر که سجاده می‌کشید به دوش

    دیشب امامِ شهر را که سجاده بر دوش می‌کشید، مست و دوش‌به‌دوش از کوی میکده می‌بردند.

  6. دلا! دلالت خیرت کنم به راه نجات / مکن به فسق مباهات و زهد هم مفروش

    ای دل، تو را به راهِ نجات راهنمایی می‌کنم: به گناه مباهات مکن و پارسایی هم مفروش.

  7. محل نور تجلی‌ست رای انور شاه / چو قرب او طلبی در صفای نیت کوش

    اندیشهٔ روشنِ شاه جایگاهِ نورِ تجلی است؛ اگر نزدیکی به او را می‌خواهی، در پاکیِ نیت بکوش.

  8. به جز ثنای جلالش مساز ورد ضمیر / که هست گوش دلش محرم پیام سروش

    جز ستایشِ شکوهِ او وِردِ دل مساز، که گوشِ دلش محرمِ پیامِ سروش است.

  9. رموز مصلحت ملک خسروان دانند / گدای گوشه‌نشینی تو حافظا مخروش

    رمزهای مصلحتِ کشور را خسروان می‌دانند؛ حافظ، تو گدای گوشه‌نشینی، خروش مکن.

تعبیر فال

دوران سخت‌گیری و خاموشی به پایان رسیده و روزگار گشاده‌دستی آمده است؛ می‌توانید آنچه را در دل داشتید آشکارا بگویید. اما میانه‌رو باشید: نه به خطای خود ببالید و نه پارسایی بفروشید. برای نزدیک شدن به بزرگان، نیت خود را پاک کنید. در کارهایی که از حد شما بیرون است، خرده نگیرید.

درباره این غزل

غزلی در شادیِ آغازِ پادشاهیِ شاه شجاع، که پس از سخت‌گیری‌های پدرش، امیر مبارزالدین، روزگارِ گشاده‌تری برای شیراز آورد. بیت‌های دوم و چهارم این دگرگونی را نشان می‌دهند: اهلِ نظر دیگر خاموش نیستند و «شرابِ ترسِ محتسب‌خورده» آشکارا نوشیده می‌شود. بیتِ ششم پندی میانه‌روانه است: نه به گناه ببال و نه زهد بفروش.

موضوع‌ها: پند و راهنمایی · معنویت و عرفان · آغاز دوباره · می و رندی · زندگی و روزگار

بشنوید: با صدای فریدون فرح‌اندوز

غزل‌های مرتبط

دیوان را بگشا