غزل ۲۸۴: هاتفی از گوشهٔ میخانه دوش

هاتفی از گوشهٔ میخانه دوش
گفت ببخشند گنه، می بنوش

لطف الهی بکند کار خویش
مژدهٔ رحمت برساند سروش

این خرد خام به میخانه بر
تا می لعل آوردش خون به جوش

گرچه وصالش نه به کوشش دهند
هر قدر ای دل که توانی بکوش

لطف خدا بیشتر از جرم ماست
نکتهٔ سربسته چه دانی؟ خموش

گوش من و حلقهٔ گیسوی یار
روی من و خاک در می فروش

رندی حافظ نه گناهیست صعب
با کرم پادشه عیب پوش

داور دین، شاه شجاع، آن که کرد
روح قدس حلقهٔ امرش به گوش

ای ملک العرش مرادش بده
و از خطر چشم بدش دار گوش

معنی ابیات

  1. هاتفی از گوشهٔ میخانه دوش / گفت ببخشند گنه، می بنوش

    دیشب سروشی از گوشهٔ میخانه گفت: گناه را می‌بخشند؛ باده بنوش.

  2. لطف الهی بکند کار خویش / مژدهٔ رحمت برساند سروش

    لطفِ خداوند کارِ خود را می‌کند؛ سروش مژدهٔ رحمت می‌رساند.

  3. این خرد خام به میخانه بر / تا می لعل آوردش خون به جوش

    این خردِ خام را به میخانه ببر، تا بادهٔ لعل خونش را به جوش آورد.

  4. گرچه وصالش نه به کوشش دهند / هر قدر ای دل که توانی بکوش

    هرچند وصالِ او را به کوشش نمی‌دهند، ای دل، هرچه می‌توانی بکوش.

  5. لطف خدا بیشتر از جرم ماست / نکتهٔ سربسته چه دانی؟ خموش

    لطفِ خدا بیشتر از جرمِ ماست؛ تو از نکتهٔ سربسته چه می‌دانی؟ خاموش باش.

  6. گوش من و حلقهٔ گیسوی یار / روی من و خاک در می فروش

    گوشِ من و حلقهٔ گیسوی یار؛ روی من و خاکِ درِ می‌فروش.

  7. رندی حافظ نه گناهیست صعب / با کرم پادشه عیب پوش

    رندیِ حافظ، با بزرگواریِ پادشاهِ عیب‌پوش، گناهی سخت نیست.

  8. داور دین، شاه شجاع، آن که کرد / روح قدس حلقهٔ امرش به گوش

    داورِ دین، شاه شجاع، کسی که روح‌القدس حلقهٔ فرمانش را در گوش کرد.

  9. ای ملک العرش مرادش بده / و از خطر چشم بدش دار گوش

    ای پادشاهِ عرش، مرادش را بده و از خطرِ چشمِ بد نگاهش دار.

تعبیر فال

فالی امیدوارکننده است: لغزش‌های شما بخشوده می‌شود و رحمت خدا از گناه شما بزرگ‌تر است. خرد خشک و حسابگر را کنار بگذارید و دل به مهر بسپارید. هرچند رسیدن به مقصود به کوشش تنها نیست، از تلاش دست نکشید. دربارهٔ آنچه نمی‌دانید داوری نکنید. کسی بزرگوار عیب شما را می‌پوشاند.

درباره این غزل

غزلی کوتاه و امیدبخش با بیتِ مشهورِ «لطفِ خدا بیشتر از جرمِ ماست»، که پیامِ اصلیِ آن است. بیتِ چهارم نکته‌ای ظریف دربارهٔ کوشش و تقدیر دارد: هرچند رسیدن تنها به کوشش نیست، باید تا جایی که می‌توانی بکوشی. در پایان از شاه شجاع یاد می‌شود.

موضوع‌ها: دعا و توکل · کامیابی و کار · آغاز دوباره · می و رندی · وصال

بشنوید: با صدای فریدون فرح‌اندوز

غزل‌های مرتبط

دیوان را بگشا