غزل ۲۵۹: منم که دیده به دیدار دوست کردم باز

منم که دیده به دیدار دوست کردم باز
چه شکر گویمت ای کارساز بنده نواز؟

نیازمند بلا گو رخ از غبار مشوی
که کیمیای مراد است، خاک کوی نیاز

ز مشکلات طریقت عنان متاب ای دل!
که مرد راه نیندیشد از نشیب و فراز

طهارت ار نه به خون جگر کند عاشق
به قول مفتی عشقش درست نیست نماز

در این مقام مجازی به جز پیاله مگیر
در این سراچهٔ بازیچه، غیر عشق مباز

به نیم‌بوسه دعایی بخر ز اهل دلی
که کید دشمنت از جان و جسم دارد باز

فکند زمزمهٔ عشق در حجاز و عراق
نوای بانگ غزل‌های حافظ از شیراز

معنی ابیات

  1. منم که دیده به دیدار دوست کردم باز / چه شکر گویمت ای کارساز بنده نواز؟

    منم که چشم به دیدارِ دوست گشودم؛ ای کارسازِ بنده‌نواز، چگونه شکرت را بگویم؟

  2. نیازمند بلا گو رخ از غبار مشوی / که کیمیای مراد است، خاک کوی نیاز

    به نیازمندِ بلا بگو چهره را از غبار مشوی، که خاکِ کوی نیاز کیمیای مراد است.

  3. ز مشکلات طریقت عنان متاب ای دل! / که مرد راه نیندیشد از نشیب و فراز

    ای دل، از دشواری‌های طریقت روی مگردان، که مردِ راه از نشیب و فراز نمی‌اندیشد.

  4. طهارت ار نه به خون جگر کند عاشق / به قول مفتی عشقش درست نیست نماز

    اگر عاشق با خونِ جگر طهارت نکند، به فتوای مفتیِ عشق نمازش درست نیست.

  5. در این مقام مجازی به جز پیاله مگیر / در این سراچهٔ بازیچه، غیر عشق مباز

    در این منزلِ مجازی (دنیا) جز پیاله مگیر، و در این خانهٔ بازیچه جز عشق مباز.

  6. به نیم‌بوسه دعایی بخر ز اهل دلی / که کید دشمنت از جان و جسم دارد باز

    با نیم‌بوسه‌ای دعایی از اهلِ دلی بخر، که نیرنگِ دشمن را از جان و تنت بازدارد.

  7. فکند زمزمهٔ عشق در حجاز و عراق / نوای بانگ غزل‌های حافظ از شیراز

    نوای بانگِ غزل‌های حافظ از شیراز، زمزمهٔ عشق را در حجاز و عراق افکند.

تعبیر فال

به دیدار یا مقصودی که می‌خواستید رسیده‌اید؛ سپاس خدا را به جا آورید. فروتنی و نیازمندی در این راه مایهٔ کامیابی است، پس از آن ننگ نداشته باشید. از دشواری‌ها رو برنگردانید. این دنیا بازیچه‌ای بیش نیست؛ در آن تنها به مهر بپردازید و دعای اهل دل را برای خود بخرید.

درباره این غزل

غزلی در شکرِ دیدار و ارزشِ نیاز. مصراعِ «که مردِ راه نیندیشد از نشیب و فراز» از پندهای پرنقلِ حافظ است، و بیتِ پایانی با «حجاز» و «عراق» بازی می‌کند که هم دو سرزمین‌اند و هم دو پردهٔ موسیقی: آوازهٔ شعرِ حافظ از شیراز به آنجا رسیده است.

موضوع‌ها: دعا و توکل · کامیابی و کار · معنویت و عرفان · وصال

بشنوید: با صدای فریدون فرح‌اندوز

غزل‌های مرتبط

دیوان را بگشا