غزل ۲۵۸: هزار شکر که دیدم به کام خویشت باز

هزار شکر که دیدم به کام خویشت باز
ز روی صدق و صفا گشته با دلم دمساز

روندگان طریقت ره بلا سپرند
رفیق عشق چه غم دارد از نشیب و فراز

غم حبیب نهان به ز گفت و گوی رقیب
که نیست سینهٔ ارباب کینه‌، محرم راز

اگر چه حسن تو از عشق غیر مستغنی‌ست
من آن نیم که از این عشق‌بازی آیم باز

چه گویمت که ز سوز درون چه می‌بینم
ز اشک پرس حکایت که من نیم غماز

چه فتنه بود که مشاطهٔ قضا انگیخت
که کرد نرگس مستش سیه به سرمهٔ ناز

بدین سپاس که مجلس منور است به دوست
گرت چو شمع جفایی رسد بسوز و بساز

غرض کرشمهٔ حسن است ور نه حاجت نیست
جمال دولت محمود را به زلف ایاز

غزل سرایی ناهید صرفه‌ای نبرد
در آن مقام که حافظ برآورد آواز

معنی ابیات

  1. هزار شکر که دیدم به کام خویشت باز / ز روی صدق و صفا گشته با دلم دمساز

    هزار شکر که دوباره تو را به کامِ خود دیدم، که از سرِ صدق و صفا با دلم همدم شده‌ای.

  2. روندگان طریقت ره بلا سپرند / رفیق عشق چه غم دارد از نشیب و فراز

    رهروانِ طریقت راهِ بلا را می‌پیمایند؛ همراهِ عشق از نشیب و فراز چه غم دارد؟

  3. غم حبیب نهان به ز گفت و گوی رقیب / که نیست سینهٔ ارباب کینه‌، محرم راز

    غمِ یار را پنهان داشتن بهتر از گفت‌وگو با رقیب است، که سینهٔ کینه‌توزان محرمِ راز نیست.

  4. اگر چه حسن تو از عشق غیر مستغنی‌ست / من آن نیم که از این عشق‌بازی آیم باز

    هرچند زیباییِ تو از عشقِ دیگران بی‌نیاز است، من کسی نیستم که از این عشق‌بازی دست بکشم.

  5. چه گویمت که ز سوز درون چه می‌بینم / ز اشک پرس حکایت که من نیم غماز

    چه بگویم که از سوزِ درون چه می‌بینم؟ حکایت را از اشکم بپرس، که من سخن‌چین نیستم.

  6. چه فتنه بود که مشاطهٔ قضا انگیخت / که کرد نرگس مستش سیه به سرمهٔ ناز

    آرایشگرِ تقدیر چه فتنه‌ای برانگیخت که نرگسِ مستِ او را با سرمهٔ ناز سیاه کرد!

  7. بدین سپاس که مجلس منور است به دوست / گرت چو شمع جفایی رسد بسوز و بساز

    به شکرانهٔ آنکه مجلس از دوست روشن است، اگر مانندِ شمع جفایی به تو رسید، بسوز و بساز.

  8. غرض کرشمهٔ حسن است ور نه حاجت نیست / جمال دولت محمود را به زلف ایاز

    مقصود کرشمهٔ زیبایی است، وگرنه شکوهِ سلطان محمود نیازی به زلفِ ایاز نداشت.

  9. غزل سرایی ناهید صرفه‌ای نبرد / در آن مقام که حافظ برآورد آواز

    غزل‌خوانیِ ناهید (زهره) در جایی که حافظ آواز برآورد، رونقی نمی‌یابد.

تعبیر فال

آنچه آرزو داشتید رخ داده و با کسی که می‌خواستید دوباره یکدل شده‌اید؛ سپاسگزار باشید. در راه مهر، فراز و نشیب هست و نباید از آن بهراسید. اندوه خود را با بدخواهان در میان نگذارید. به شکرانهٔ این نزدیکی، اگر سختی یا ناملایمتی دیدید، شکیبا باشید و بسازید.

درباره این غزل

غزلی در شکرِ دیدارِ دوباره، با بیتِ پرنقلِ «گرت چو شمع جفایی رسد بسوز و بساز». بیتِ هشتم به داستانِ سلطان محمود غزنوی و غلامش ایاز اشاره دارد که نمادِ عشق و وفاداری در ادبِ فارسی‌اند.

موضوع‌ها: صبر · معنویت و عرفان · زیبایی

بشنوید: با صدای فریدون فرح‌اندوز

غزل‌های مرتبط

دیوان را بگشا