غزل ۲۲۲: از سر کوی تو هر کو به ملالت برود

از سر کوی تو هر کو به ملالت برود
نرود کارش و آخر به خجالت برود

کاروانی که بود بدرقه‌اش حفظ خدا
به تجمل بنشیند، به جلالت برود

سالک از نور هدایت ببرد راه به دوست
که به جایی نرسد گر به ضلالت برود

کام خود آخر عمر از می و معشوق بگیر
حیف اوقات که یک سر به بطالت برود

ای دلیل دل گم‌گشته! خدا را مددی
که غریب ار نبرد ره، به دلالت برود

حکم مستوری و مستی همه بر خاتمت است
کس ندانست که آخر به چه حالت برود

حافظ از چشمهٔ حکمت به کف آور جامی
بو که از لوح دلت نقش جهالت برود

معنی ابیات

  1. از سر کوی تو هر کو به ملالت برود / نرود کارش و آخر به خجالت برود

    هر کس از سرِ کوی تو با دلزدگی برود، کارش پیش نمی‌رود و سرانجام با شرمندگی می‌رود.

  2. کاروانی که بود بدرقه‌اش حفظ خدا / به تجمل بنشیند، به جلالت برود

    کاروانی که بدرقه‌اش نگاهبانیِ خداست، با شکوه می‌نشیند و با بزرگی می‌رود.

  3. سالک از نور هدایت ببرد راه به دوست / که به جایی نرسد گر به ضلالت برود

    رهرو با نورِ هدایت راه به دوست می‌برد، که اگر در گمراهی برود، به جایی نمی‌رسد.

  4. کام خود آخر عمر از می و معشوق بگیر / حیف اوقات که یک سر به بطالت برود

    در پایانِ عمر کامِ خود را از باده و معشوق بگیر؛ حیف است که اوقات یکسره به بیهودگی بگذرد.

  5. ای دلیل دل گم‌گشته! خدا را مددی / که غریب ار نبرد ره، به دلالت برود

    ای راهنمای دلِ گم‌گشته، تو را به خدا یاری کن، که غریب اگر راه را نشناسد، با راهنمایی می‌رود.

  6. حکم مستوری و مستی همه بر خاتمت است / کس ندانست که آخر به چه حالت برود

    داوریِ پرهیزگاری و مستی همه به پایانِ کار است؛ هیچ کس ندانست که سرانجام در چه حالی می‌رود.

  7. حافظ از چشمهٔ حکمت به کف آور جامی / بو که از لوح دلت نقش جهالت برود

    حافظ، از چشمهٔ حکمت جامی به دست آور، شاید نقشِ نادانی از لوحِ دلت پاک شود.

تعبیر فال

از راهی که در پیش گرفته‌اید با دلسردی برنگردید؛ هر که خسته و ملول رها کند، کارش پیش نمی‌رود و شرمنده می‌شود. سفر یا کار شما در پناه خداست و به نیکی به سرانجام می‌رسد. از راهنمایی آگاه یاری بخواهید و وقت را به بیهودگی نگذرانید. دربارهٔ هیچ‌کس زود داوری نکنید؛ عاقبت کار مهم است.

درباره این غزل

غزلی پندآموز که بیتِ دومش در دعای سفر بسیار نقل می‌شود: «کاروانی که بود بدرقه‌اش حفظِ خدا / به تجمل بنشیند، به جلالت برود». بیتِ ششم از نکته‌های پرتکرارِ حافظ است: داوری به عاقبت است و هیچ کس نمی‌داند پایانش چه خواهد بود.

موضوع‌ها: پند و راهنمایی · دعا و توکل · سفر و غربت · معنویت و عرفان · آغاز دوباره · زندگی و روزگار

بشنوید: با صدای فریدون فرح‌اندوز

غزل‌های مرتبط

دیوان را بگشا