غزل ۳۹۱: خوشتر از فکر می و جام چه خواهد بودن؟
خوشتر از فکر می و جام چه خواهد بودن؟
تا ببینم که سرانجام چه خواهد بودن
غم دل چند توان خورد؟ که ایام نماند
گو نه دل باش و نه ایام چه خواهد بودن؟
مرغ کمحوصله را گو غم خود خور که بر او
رحم آن کس که نهد دام چه خواهد بودن؟
باده خور غم مخور و پند مقلد منیوش
اعتبار سخن عام چه خواهد بودن؟
دسترنج تو همان به که شود صرف به کام
دانی آخر که به ناکام چه خواهد بودن؟
پیر میخانه همیخواند معمایی دوش
از خط جام، که فرجام چه خواهد بودن؟
بردم از ره دل حافظ به دف و چنگ و غزل
تا جزای من بدنام چه خواهد بودن
معنی ابیات
خوشتر از فکر می و جام چه خواهد بودن؟ / تا ببینم که سرانجام چه خواهد بودن
چه چیز خوشتر از فکرِ باده و جام خواهد بود؟ تا ببینم که سرانجام چه خواهد شد.
غم دل چند توان خورد؟ که ایام نماند / گو نه دل باش و نه ایام چه خواهد بودن؟
تا کی میتوان غمِ دل خورد؟ روزگار نمیماند؛ بگو نه دل باشد و نه روزگار، چه خواهد شد؟
مرغ کمحوصله را گو غم خود خور که بر او / رحم آن کس که نهد دام چه خواهد بودن؟
به مرغِ کمحوصله بگو غمِ خود را بخور، که رحمِ آن کس که دام مینهد چه خواهد بود؟
باده خور غم مخور و پند مقلد منیوش / اعتبار سخن عام چه خواهد بودن؟
باده بنوش، غم مخور و پندِ مقلد را مشنو؛ اعتبارِ سخنِ عامه چه خواهد بود؟
دسترنج تو همان به که شود صرف به کام / دانی آخر که به ناکام چه خواهد بودن؟
بهتر آن است که دسترنجِ تو به کام صرف شود؛ میدانی سرانجامِ ناکامی چه خواهد بود؟
پیر میخانه همیخواند معمایی دوش / از خط جام، که فرجام چه خواهد بودن؟
دیشب پیرِ میخانه از خطِ جام معمایی میخواند که فرجام چه خواهد بود.
بردم از ره دل حافظ به دف و چنگ و غزل / تا جزای من بدنام چه خواهد بودن
دلِ حافظ را با دف و چنگ و غزل از راه بردم، تا جزای منِ بدنام چه خواهد بود.
تعبیر فال
فرجام کارها بر هیچکس روشن نیست؛ پس امروز را با دل خوش بگذرانید و بیهوده غم نخورید. روزها ماندنی نیست. به حرف مردمی که تنها تقلید میکنند اعتنا نکنید. آنچه با زحمت به دست آوردهاید را خود به کار ببرید، زیرا در پایان از شما میماند. از دیگران انتظار دلسوزی نداشته باشید و خود مراقب خویش باشید.
- نیت کلی: فرجامِ کارها بر هیچ کس روشن نیست؛ امروز را با دلِ خوش بگذرانید و بیهوده غم نخورید.
- عشق: روزها ماندنی نیست؛ دلِ خود را بیش از این با نگرانی نیازارید.
- کار: آنچه با زحمت به دست آوردهاید را خود به کار ببرید؛ به حرفِ مردمی که تنها تقلید میکنند اعتنا نکنید و خود مراقبِ خویش باشید.
- سفر: از دسترنجتان برای سفری خوش استفاده کنید؛ اندوختن بیمصرف سودی ندارد.
درباره این غزل
غزلی با ردیفِ «چه خواهد بودن؟» که سراسر پرسش از فرجام است. بیتِ سوم تمثیلی تلخ دارد: مرغِ کمحوصله باید خود غمِ خود را بخورد، چون از صیاد رحمی انتظار نمیرود. بیتِ ششم معمای فرجام را در «خطِ جام» میجوید.
موضوعها: شادی و غنیمت دم · می و رندی
بشنوید: با صدای فریدون فرحاندوز