غزل ۳۹۲: دانی که چیست دولت؟ دیدار یار دیدن
دانی که چیست دولت؟ دیدار یار دیدن
در کوی او گدایی، بر خسروی گزیدن
از جان طمع بریدن آسان بود ولیکن
از دوستان جانی، مشکل توان بریدن
خواهم شدن به بستان، چون غنچه با دل تنگ
وآنجا به نیکنامی، پیراهنی دریدن
گه چون نسیم با گل، راز نهفته گفتن
گه سر عشقبازی، از بلبلان شنیدن
بوسیدن لب یار، اول ز دست مگذار
کآخر ملول گردی، از دست و لب گزیدن
فرصت شمار صحبت، کز این دوراهه منزل
چون بگذریم دیگر، نتوان به هم رسیدن
گویی برفت حافظ، از یاد شاه یحیی
یا رب به یادش آور، درویش پروریدن
معنی ابیات
دانی که چیست دولت؟ دیدار یار دیدن / در کوی او گدایی، بر خسروی گزیدن
میدانی خوشبختی چیست؟ دیدنِ دیدارِ یار، و گداییِ کوی او را بر پادشاهی برگزیدن.
از جان طمع بریدن آسان بود ولیکن / از دوستان جانی، مشکل توان بریدن
دل از جان بریدن آسان است، اما از دوستانِ جانی بهدشواری میتوان برید.
خواهم شدن به بستان، چون غنچه با دل تنگ / وآنجا به نیکنامی، پیراهنی دریدن
مانندِ غنچه با دلِ تنگ به بستان خواهم رفت و آنجا با نیکنامی پیراهنی خواهم درید.
گه چون نسیم با گل، راز نهفته گفتن / گه سر عشقبازی، از بلبلان شنیدن
گاه مانندِ نسیم رازِ پنهان را با گل گفتن، گاه رازِ عشقبازی را از بلبلان شنیدن.
بوسیدن لب یار، اول ز دست مگذار / کآخر ملول گردی، از دست و لب گزیدن
بوسیدنِ لبِ یار را از آغاز از دست مده، که سرانجام از دست گزیدن و لب گزیدن ملول میشوی.
فرصت شمار صحبت، کز این دوراهه منزل / چون بگذریم دیگر، نتوان به هم رسیدن
همنشینی را غنیمت بشمار، که چون از این منزلِ دوراهه بگذریم، دیگر نمیتوان به هم رسید.
گویی برفت حافظ، از یاد شاه یحیی / یا رب به یادش آور، درویش پروریدن
گویی حافظ از یادِ شاه یحیی رفته است؛ خدایا، درویشپروری را به یادش آور.
تعبیر فال
خوشبختی راستین دیدار دوست است، حتی اگر به بهای گذشتن از جاه و مقام باشد. جدایی از دوستان جانی سخت است؛ تا فرصت هست قدر همنشینی را بدانید، زیرا این فرصت بازنمیگردد. آنچه را امروز میتوانید به دست آورید به فردا نیفکنید تا پشیمان نشوید. اگر کسی شما را از یاد برده، دعا کنید به یادتان بیفتد.
- نیت کلی: خوشبختیِ راستین دیدارِ دوست است، حتی اگر به بهای گذشتن از جاه و مقام باشد.
- عشق: تا فرصت هست قدرِ همنشینی را بدانید؛ آنچه امروز میتوانید به دست آورید به فردا نیفکنید تا پشیمان نشوید.
- کار: اگر کسی که میتوانست یاریتان کند شما را از یاد برده، با ادب به یادش بیاورید.
- سفر: جدایی از دوستانِ جانی سخت است؛ پیش از سفر با آنان دیدار کنید.
درباره این غزل
غزلی که با پرسش و پاسخی پرآوازه آغاز میشود: «دانی که چیست دولت؟ دیدارِ یار دیدن». بیتِ ششم، «فرصت شمار صحبت کز این دوراهه منزل / چون بگذریم دیگر نتوان به هم رسیدن»، از اندیشههای همیشگیِ حافظ است. شاه یحیی در بیتِ پایانی از فرمانروایانِ آلمظفر بود.
موضوعها: بخت و دگرگونی روزگار · دوستی و وفا · وصال · زندگی و روزگار
بشنوید: با صدای فریدون فرحاندوز