غزل ۴۴۱: چه بودی ار دل آن ماه مهربان بودی؟
چه بودی ار دل آن ماه مهربان بودی؟
که حال ما نه چنین بودی ار چنان بودی
بگفتمی که «چه ارزد نسیم طرهٔ دوست؟»
گرم به هر سر مویی هزار جان بودی
برات خوشدلی ما چه کم شدی یا رب
گرش نشان امان از بد زمان بودی
گرم زمانه سرافراز داشتی و عزیز
سریر عزتم آن خاک آستان بودی
ز پرده کاش برون آمدی چو قطرهٔ اشک
که بر دو دیدهٔ ما حکم او روان بودی
اگر نه دایرهٔ عشق راه بربستی
چو نقطه حافظ سرگشته در میان بودی
معنی ابیات
چه بودی ار دل آن ماه مهربان بودی؟ / که حال ما نه چنین بودی ار چنان بودی
چه میشد اگر دلِ آن ماه مهربان بود؟ که اگر چنان بود، حالِ ما چنین نبود.
بگفتمی که «چه ارزد نسیم طرهٔ دوست؟» / گرم به هر سر مویی هزار جان بودی
میگفتم نسیمِ طرهٔ دوست چه ارزشی دارد، اگر به هر سرِ مویی هزار جان داشتم.
برات خوشدلی ما چه کم شدی یا رب / گرش نشان امان از بد زمان بودی
خدایا، براتِ خوشدلیِ ما چه کم میشد اگر نشانِ امان از بدیِ زمانه داشت؟
گرم زمانه سرافراز داشتی و عزیز / سریر عزتم آن خاک آستان بودی
اگر زمانه مرا سرافراز و عزیز میداشت، تختِ عزتم آن خاکِ آستان بود.
ز پرده کاش برون آمدی چو قطرهٔ اشک / که بر دو دیدهٔ ما حکم او روان بودی
کاش مانندِ قطرهٔ اشک از پرده بیرون میآمد، تا حکمش بر دو دیدهٔ ما روان باشد.
اگر نه دایرهٔ عشق راه بربستی / چو نقطه حافظ سرگشته در میان بودی
اگر دایرهٔ عشق راه را نمیبست، حافظِ سرگشته مانندِ نقطه در میانه بود.
تعبیر فال
آرزو دارید کسی که دوستش دارید با شما مهربانتر باشد؛ حال شما به مهر او بسته است. خوشی شما کامل نیست چون از آیندهٔ آن مطمئن نیستید. برای او هر بهایی را میپردازید، ولی راه به سوی او هنوز بسته است. اکنون جز شکیبایی و امید چارهای نیست؛ از او بخواهید خود را نشان دهد.
- نیت کلی: اکنون جز شکیبایی و امید چارهای نیست؛ خوشیِ شما کامل نیست چون از آینده مطمئن نیستید.
- عشق: آرزو دارید کسی که دوستش دارید با شما مهربانتر باشد؛ از او بخواهید خود را نشان دهد.
- کار: برای این کار هر بهایی را میپردازید، اما راه هنوز بسته است؛ صبر کنید تا گشوده شود.
- سفر: راه هنوز بسته است؛ سفر را به وقتی دیگر واگذارید.
درباره این غزل
غزلی کوتاه با ردیفِ آرزومندِ «بودی» (کاش بود) که بیتِ نخستش حسرتی ساده و ژرف را میگوید: «چه بودی ار دلِ آن ماه مهربان بودی». بیتِ پایانی تصویرِ نقطه و پرگار را دارد که عاشق را بیرون از دایرهٔ وصال نگه میدارد.
موضوعها: عشق · زندگی و روزگار
بشنوید: با صدای فریدون فرحاندوز