غزل ۴۵: در این زمانه، رفیقی که خالی از خلل است

در این زمانه، رفیقی که خالی از خلل است
صراحی می ناب و سفینهٔ غزل است

جریده رو که گذرگاه عافیت، تنگ است
پیاله گیر که عمر عزیز، بی‌بدل است

نه من ز بی‌عملی، در جهان، ملولم و بس
ملالت علما هم ز علم بی‌عمل است

به چشم عقل در این رهگذار پرآشوب
جهان و کار جهان، بی‌ثبات و بی‌محل است

بگیر طرهٔ مه‌چهره‌ای و قصه مخوان
که سعد و نحس ز تأثیر زهره و زحل است

دلم، امید فراوان به وصل روی تو داشت
ولی اجل به ره عمر، رهزن امل است

به هیچ دور نخواهند یافت هشیارش
چنین که «حافظ» ما، مست بادهٔ ازل است

معنی ابیات

  1. در این زمانه، رفیقی که خالی از خلل است / صراحی می ناب و سفینهٔ غزل است

    در این زمانه، رفیقی که از عیب و خلل خالی است، صراحیِ بادهٔ ناب و دفترِ غزل است.

  2. جریده رو که گذرگاه عافیت، تنگ است / پیاله گیر که عمر عزیز، بی‌بدل است

    تنها و سبک‌بار برو، که گذرگاهِ عافیت تنگ است؛ پیاله بگیر، که عمرِ عزیز جایگزینی ندارد.

  3. نه من ز بی‌عملی، در جهان، ملولم و بس / ملالت علما هم ز علم بی‌عمل است

    تنها من نیستم که از بی‌عملی در جهان ملولم؛ ملالتِ دانشمندان هم از دانشِ بی‌عمل است.

  4. به چشم عقل در این رهگذار پرآشوب / جهان و کار جهان، بی‌ثبات و بی‌محل است

    به چشمِ عقل، در این گذرگاهِ پرآشوب، جهان و کارِ جهان بی‌ثبات و بی‌پایه است.

  5. بگیر طرهٔ مه‌چهره‌ای و قصه مخوان / که سعد و نحس ز تأثیر زهره و زحل است

    طرهٔ ماه‌رویی را بگیر و این قصه را مخوان که خوشبختی و بدبختی از اثرِ زهره و زحل است.

  6. دلم، امید فراوان به وصل روی تو داشت / ولی اجل به ره عمر، رهزن امل است

    دلم امیدِ فراوانی به وصلِ روی تو داشت، اما مرگ در راهِ عمر راهزنِ آرزوست.

  7. به هیچ دور نخواهند یافت هشیارش / چنین که «حافظ» ما، مست بادهٔ ازل است

    در هیچ روزگاری او را هشیار نخواهند یافت، چنین که حافظِ ما مستِ بادهٔ ازل است.

تعبیر فال

در این روزها به هر کسی اعتماد نکنید و همراهان خود را با دقت برگزینید. عمر گران‌بهاست؛ آن را به بی‌عملی و فکرهای بی‌حاصل نگذرانید و دانسته‌های خود را به کار ببندید. سرنوشت خود را به بخت و ستاره نسپارید. فرصت کوتاه است، پس برای آنچه می‌خواهید همین حالا دست به کار شوید.

درباره این غزل

غزلی که با بیتی پرآوازه دربارهٔ رفیقِ بی‌عیب آغاز می‌شود: «صراحیِ میِ ناب و سفینهٔ غزل است». بیتِ سوم نقدی ماندگار بر دانشِ بی‌عمل است، و بیتِ پنجم باورِ رایجِ روزگار به اثرِ ستارگانِ سعد و نحس را کنار می‌گذارد.

موضوع‌ها: بخت و دگرگونی روزگار · سفر و غربت · وصال · زندگی و روزگار

بشنوید: با صدای فریدون فرح‌اندوز

غزل‌های مرتبط

دیوان را بگشا