غزل ۴۶۵: رفتم به باغ صبحدمی تا چنم گلی
رفتم به باغ صبحدمی تا چنم گلی
آمد به گوش ناگهم آواز بلبلی
مسکین چو من به عشق گلی گشته مبتلا
و اندر چمن فکنده ز فریاد غلغلی
میگشتم اندر آن چمن و باغ دم به دم
میکردم اندر آن گل و بلبل تاملی
گل یار حسن گشته و بلبل قرین عشق
آن را تفضلی نه و این را تبدلی
چون کرد در دلم اثر آواز عندلیب
گشتم چنان که هیچ نماندم تحملی
بس گل شکفته میشود این باغ را ولی
کس بی بلای خار نچیدهست از او گلی
حافظ مدار امید فرج از مدار چرخ
دارد هزار عیب و ندارد تفضلی
معنی ابیات
رفتم به باغ صبحدمی تا چنم گلی / آمد به گوش ناگهم آواز بلبلی
صبحگاهی به باغ رفتم تا گلی بچینم؛ ناگهان آوازِ بلبلی به گوشم رسید.
مسکین چو من به عشق گلی گشته مبتلا / و اندر چمن فکنده ز فریاد غلغلی
بیچاره مانندِ من به عشقِ گلی گرفتار شده بود و با فریاد در چمن غوغایی انداخته بود.
میگشتم اندر آن چمن و باغ دم به دم / میکردم اندر آن گل و بلبل تاملی
دم به دم در آن چمن و باغ میگشتم و در کارِ آن گل و بلبل اندیشه میکردم.
گل یار حسن گشته و بلبل قرین عشق / آن را تفضلی نه و این را تبدلی
گل یارِ زیبایی شده بود و بلبل همدمِ عشق؛ نه آن را لطفی بود و نه این را دگرگونی.
چون کرد در دلم اثر آواز عندلیب / گشتم چنان که هیچ نماندم تحملی
وقتی آوازِ بلبل در دلم اثر کرد، چنان شدم که دیگر هیچ تابِ تحملی برایم نماند.
بس گل شکفته میشود این باغ را ولی / کس بی بلای خار نچیدهست از او گلی
این باغ گلهای شکفتهٔ بسیار دارد، اما هیچ کس بی بلای خار از آن گلی نچیده است.
حافظ مدار امید فرج از مدار چرخ / دارد هزار عیب و ندارد تفضلی
حافظ، از گردشِ آسمان امیدِ گشایش مدار، که هزار عیب دارد و هیچ لطفی ندارد.
تعبیر فال
حال شما مانند بلبلی است که دل به گلی بیاعتنا بسته است: او تغییر نمیکند و مهر شما نیز کم نمیشود. دیدن حال کسی همدرد، اندوه شما را تازه کرده است. بدانید که هیچ گلی بی خار به دست نمیآید. به گردش روزگار امید نبندید؛ اگر این راه را میخواهید، سختی آن را هم بپذیرید.
- نیت کلی: هیچ گلی بی خار به دست نمیآید؛ اگر این راه را میخواهید، سختیاش را هم بپذیرید.
- عشق: مانندِ بلبلی هستید که دل به گلی بیاعتنا بسته؛ او تغییر نمیکند و مهرِ شما نیز کم نمیشود.
- کار: به گردشِ روزگار امید نبندید؛ کار را با کوششِ خود پیش ببرید.
- سفر: گشتی صبحگاهی در باغ و طبیعت حالتان را بهتر میکند.
درباره این غزل
غزلی روایی، از نادر غزلهای حافظ که داستانی کوتاه را بازمیگوید: شاعر در باغ بلبلی عاشق را میبیند و حالِ خود را در او بازمییابد. بیتِ ششم پندی پرآوازه است: «کس بی بلای خار نچیدهست از او گلی». بیتِ چهارم ثباتِ گل در بیاعتنایی و ثباتِ بلبل در عشق را کنارِ هم مینهد.
موضوعها: بخت و دگرگونی روزگار · زیبایی · آغاز دوباره
بشنوید: با صدای فریدون فرحاندوز