غزل ۲۲۵: ساقی حدیث سرو و گل و لاله می‌رود

ساقی حدیث سرو و گل و لاله می‌رود
وین بحث با ثلاثهٔ غساله می‌رود

می ده که نوعروس چمن حد حسن یافت
کار این زمان ز صنعت دلاله می‌رود

شکرشکن شوند همه طوطیان هند
زین قند پارسی که به بنگاله می‌رود

طی مکان ببین و زمان در سلوک شعر
کاین طفل یک شبه ره یک ساله می‌رود

آن چشم جادوانهٔ عابدفریب بین
کش کاروان سحر ز دنباله می‌رود

از ره مرو به عشوهٔ دنیا که این عجوز
مکاره می‌نشیند و محتاله می‌رود

باد بهار می‌وزد از گلستان شاه
وز ژاله باده در قدح لاله می‌رود

حافظ ز شوق مجلس سلطان غیاث دین
غافل مشو که کار تو از ناله می‌رود

معنی ابیات

  1. ساقی حدیث سرو و گل و لاله می‌رود / وین بحث با ثلاثهٔ غساله می‌رود

    ساقی، سخن از سرو و گل و لاله است، و این گفت‌وگو با سه پیالهٔ غم‌زدا دنبال می‌شود.

  2. می ده که نوعروس چمن حد حسن یافت / کار این زمان ز صنعت دلاله می‌رود

    باده بده، که عروسِ تازهٔ چمن (بهار) به اوجِ زیبایی رسید؛ اکنون کارش از هنرِ آرایشگر و واسطه گذشته است.

  3. شکرشکن شوند همه طوطیان هند / زین قند پارسی که به بنگاله می‌رود

    همهٔ طوطیانِ هند شکرشکن (شیرین‌سخن) می‌شوند از این قندِ پارسی (شعرِ فارسی) که به بنگاله می‌رود.

  4. طی مکان ببین و زمان در سلوک شعر / کاین طفل یک شبه ره یک ساله می‌رود

    در سلوکِ شعر، درنوردیدنِ زمان و مکان را ببین، که این کودکِ یک‌شبه راهِ یک‌ساله را می‌پیماید.

  5. آن چشم جادوانهٔ عابدفریب بین / کش کاروان سحر ز دنباله می‌رود

    آن چشمِ جادوگرِ عابدفریب را ببین، که کاروانِ جادو از پیِ گوشهٔ چشمش روان است.

  6. از ره مرو به عشوهٔ دنیا که این عجوز / مکاره می‌نشیند و محتاله می‌رود

    با ناز و عشوهٔ دنیا از راه به در مرو، که این پیرزنِ مکار نشسته است و با حیله می‌رود.

  7. باد بهار می‌وزد از گلستان شاه / وز ژاله باده در قدح لاله می‌رود

    بادِ بهار از گلستانِ شاه می‌وزد، و از ژاله باده در جامِ لاله می‌ریزد.

  8. حافظ ز شوق مجلس سلطان غیاث دین / غافل مشو که کار تو از ناله می‌رود

    حافظ، از شوقِ مجلسِ سلطان غیاث‌الدین غافل مشو، که کارِ تو با ناله پیش می‌رود.

تعبیر فال

کار و سخن شما به جاهای دور خواهد رسید و بسیار زودتر از آنچه می‌پندارید ثمر می‌دهد. زمان مساعد و همه چیز آماده است. تنها فریب جلوه‌های دنیا را نخورید که پایدار و راست نیست. خواستهٔ خود را از صاحب آن پیگیری کنید و از طلب دست برندارید.

درباره این غزل

بنا بر روایتی مشهور، حافظ این غزل را برای سلطان غیاث‌الدین، فرمانروای بنگاله، فرستاد، و بیتِ سوم، «قندِ پارسی که به بنگاله می‌رود»، به همین سفرِ شعر اشاره دارد. بیتِ چهارم نیز به همین می‌نازد: شعری که یک‌شبه سروده شده، راهی یک‌ساله را می‌پیماید.

موضوع‌ها: بخت و دگرگونی روزگار · ازدواج · سفر و غربت · زیبایی · آغاز دوباره

بشنوید: با صدای فریدون فرح‌اندوز

غزل‌های مرتبط

دیوان را بگشا