غزل ۴۷۹: صبح است و ژاله می‌چکد از ابر بهمنی

صبح است و ژاله می‌چکد از ابر بهمنی
برگ صبوح ساز و بده جام یک منی

در بحر مایی و منی افتاده‌ام، بیار
می تا خلاص بخشدم از مایی و منی

خون پیاله خور که حلال است خون او
در کار یار باش که کاری‌ست کردنی

ساقی به دست باش که غم در کمین ماست
مطرب نگاه دار همین ره که می‌زنی

می ده که سر به گوش من آورد چنگ و گفت
«خوش بگذران و بشنو از این پیر منحنی»

ساقی به بی‌نیازی رندان که می بده
تا بشنوی ز صوت مغنی «هو الغنی»

معنی ابیات

  1. صبح است و ژاله می‌چکد از ابر بهمنی / برگ صبوح ساز و بده جام یک منی

    صبح است و ژاله از ابرِ بهمنی می‌چکد؛ سازوبرگِ بادهٔ صبحگاهی را فراهم کن و جامِ یک‌منی بده.

  2. در بحر مایی و منی افتاده‌ام، بیار / می تا خلاص بخشدم از مایی و منی

    در دریای «ما» و «من» افتاده‌ام؛ باده بیاور تا مرا از مایی و منی رهایی بخشد.

  3. خون پیاله خور که حلال است خون او / در کار یار باش که کاری‌ست کردنی

    خونِ پیاله را بنوش، که خونِ او حلال است؛ در کارِ یار باش، که کاری است کردنی.

  4. ساقی به دست باش که غم در کمین ماست / مطرب نگاه دار همین ره که می‌زنی

    ساقی، دست به کار باش، که غم در کمینِ ماست؛ نوازنده، همین آهنگی را که می‌زنی نگه دار.

  5. می ده که سر به گوش من آورد چنگ و گفت / «خوش بگذران و بشنو از این پیر منحنی»

    باده بده، که چنگ سر به گوشم آورد و گفت: «خوش بگذران و از این پیرِ خمیده بشنو».

  6. ساقی به بی‌نیازی رندان که می بده / تا بشنوی ز صوت مغنی «هو الغنی»

    ساقی، به بی‌نیازیِ رندان سوگند، باده بده، تا از آوازِ خواننده «هو الغنی» (اوست بی‌نیاز) را بشنوی.

تعبیر فال

روز تازه‌ای آغاز شده است؛ آن را با دل خوش شروع کنید. گرفتار «من» و «ما» شده‌اید؛ از خودبینی رها شوید. به کاری بپردازید که برای کسی که دوستش دارید سودمند است. غم در کمین است، پس شادی و دوستان را کنار خود نگه دارید. پند پیران را بشنوید و بی‌نیاز زندگی کنید.

درباره این غزل

غزلی کوتاه که بیتِ دومش از عارفانه‌ترین آرزوهای حافظ است: رهایی از «مایی و منی». بیتِ سوم سخنی ساده و ماندگار دارد: «در کارِ یار باش که کاری‌ست کردنی»، و بیتِ پنجم پندِ چنگِ خمیده را، مانندِ پیری خردمند، بازگو می‌کند.

موضوع‌ها: شادی و غنیمت دم · می و رندی

بشنوید: با صدای فریدون فرح‌اندوز

غزل‌های مرتبط

دیوان را بگشا